VALERIANA DORIVOR O‘SIMLIGINI YETISHTIRISHDA AGROTEXNIK TADBIRLAR TIZIMINI QO‘LLASH.
Keywords:
valeriana, Valeriana officinalis L., dorivor o‘simliklar, agrotexnika, ekish muddati, ekish me’yori, mineral o‘g‘itlar, organik o‘g‘itlar, sug‘orish rejimi, tuproq unumdorligi, ildizpoya, hosildorlik, dala tajribasi.Abstract
Mazkur maqola dorivor ahamiyatga ega bo‘lgan valeriana (Valeriana officinalis L.) o‘simligini yetishtirishda agrotexnik tadbirlar tizimining ilmiy asoslangan elementlarini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda valeriananing biologik, morfologik va fiziologik xususiyatlari, uning o‘sishi va rivojlanish bosqichlari hamda yuqori sifatli dorivor xomashyo yetishtirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan agrotexnik omillar o‘rganilgan. Xususan, ekish muddati, ekish me’yori, urug‘larni ekish chuqurligi, qator oralari kengligi, mineral va organik o‘g‘itlarni qo‘llash me’yorlari, sug‘orish rejimi hamda tuproq unumdorligining hosildorlikka ta’siri batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, o‘simlikning ildiz va ildizpoya hosil qilishi, vegetativ rivojlanishi hamda dorivor moddalarning to‘planishiga ekologik, agroximik va gidrotexnik omillarning ta’siri ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari asosida mahalliy tuproq-iqlim sharoitlariga mos agrotexnik tadbirlarni qo‘llash valeriananing hosildorligi va dorivor xomashyo sifatini oshirish, suv hamda o‘g‘itlardan samarali foydalanish va yetishtirishning iqtisodiy samaradorligini ta’minlashi aniqlangan.
References
1. Bos, R., Woerdenbag, H. J., & Hendriks, H. Valeriana species and their medicinal applications. Planta Medica, 1997.
2. Bent, S., Padula, A., Moore, D., Patterson, M., & Mehling, W. Valerian for sleep: A systematic review and meta-analysis. The American Journal of Medicine, 2006.
3. Houghton, P. J. The scientific basis for the reputed activity of Valeriana officinalis. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 1999.
4. Blumenthal, M. (Ed.). The Complete German Commission E Monographs: Therapeutic Guide to Herbal Medicines. American Botanical Council, 1998.
5. World Health Organization (WHO). WHO Monographs on Selected Medicinal Plants. Volume 1. Geneva: WHO, 1999.
6. European Medicines Agency (EMA). Assessment Report on Valeriana officinalis L., radix. London, 2016.
7. European Scientific Cooperative on Phytotherapy (ESCOP). ESCOP Monographs: Valerian Root. Exeter: ESCOP, 2003.
8. Wichtl, M. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. CRC Press, 2004.
9. Barnes, J., Anderson, L. A., & Phillipson, J. D. Herbal Medicines. 3rd ed. London: Pharmaceutical Press, 2007.
10. Bruneton, J. Pharmacognosy, Phytochemistry, Medicinal Plants. Lavoisier Publishing, 1999.
11. Raxmonov, S. O. Dorivor o‘simliklar yetishtirish va qayta ishlashning agrotexnologik asoslari. Toshkent: O‘qituvchi, 2019. – 256 b.
12. Xo‘jayev, J. X. Dorivor o‘simliklarni yetishtirish texnologiyasi. Toshkent: Fan, 2018.
13. O‘zbekiston Respublikasi Farmakopeyasi. I jild. Toshkent, 2021.
14. Farnsworth, N. R. Biological and phytochemical screening of medicinal plants. Journal of Pharmaceutical Sciences, 1966.
15. Evans, W. C. Trease and Evans Pharmacognosy. 16th Edition. Saunders Elsevier, 2009.
16. Bisset, N. G. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. CRC Press, 1994.
17. Csupor, D., & Hohmann, J. Phytochemical and pharmacological studies of Valeriana officinalis. Fitoterapia, 2013.
18. Shikov, A. N., Pozharitskaya, O. N., Makarov, V. G., & Wagner, H. Medicinal plants of the Russian Pharmacopoeia: Valeriana officinalis. Journal of Ethnopharmacology, 2014.
19. Newall, C. A., Anderson, L. A., & Phillipson, J. D. Herbal Medicines: A Guide for Health-care Professionals. Pharmaceutical Press, 1996.
20. British Herbal Pharmacopoeia. Valerian Root Monograph. Bournemouth: British Herbal Medicine Association, 1996.
21. American Herbal Pharmacopoeia. Valerian Root Analytical, Quality Control and Therapeutic Monograph. Boca Raton, 2001.
22. Bown, D. Encyclopedia of Herbs and Their Uses. London: Dorling Kindersley, 2002.
23. Mills, S., & Bone, K. Principles and Practice of Phytotherapy: Modern Herbal Medicine. Churchill Livingstone, 2013.