"DUNYO TOMI"DAGI MAXFIY QADAMLAR: BRITANIYA RAZVEDKASI VA "PANDITLAR" LOYIHASI
Keywords:
Katta o‘yin, Panditlar, Mirza Shuja, Britaniya razvedkasi, Pomir, Amudaryo, xaritalashtirish, Tomas Montgomeri.Abstract
Ushbu maqolada XIX asrning ikkinchi yarmida Markaziy Osiyo hududida Britaniya va Rossiya imperiyalari o‘rtasidagi geosiyosiy raqobat — "Katta o‘yin" kontekstida amalga oshirilgan maxfiy "Panditlar" loyihasi tadqiq etiladi. Maqola Britaniya razvedkasining yevropaliklar uchun yopiq bo‘lgan Pomir, Afg‘oniston va Tibet hududlarini xaritalashtirishda qo‘llagan o‘ziga xos metodikasini, jumladan, masofani qadamlab o‘lchash, niqoblanish va maxfiy asboblardan foydalanish usullarini yoritib beradi. Maqolaning asosiy qismi "ko‘rinmas qahramonlardan" biri — Mirza Shujaning Amudaryo bo‘ylari va Pomir dovonlaridagi strategik faoliyatiga hamda uning fojiali o‘limiga bag‘ishlangan. Shuningdek, maqolada panditlar tomonidan to‘plangan ma’lumotlarning zamonaviy geografiya va kartografiya shakllanishidagi o‘rni ilmiy asoslab berilgan.
References
1. Hopkirk, Peter. The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia. London: John Murray, 1990.
2. Постников А.В. Схватка на "Крыше Мира": политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке (монография в документах) / Общая редакция и предисловие академика В.С. Мясникова. М.: Памятники исторической мысли, 2001.
3. Waller, Derek. The Pundits: British Exploration ofТibet and Central Asia. (Lexington, Kentucky; 1990).
4. Alder, Garry. British India’s Northern Frontier 1865–95. London, 1963.
5. Morgan, Gerald. Anglo-Russian Rivalry in Central Asia: 1810-1895. (London, 1981)
6. Royal Geographical Society Archives. Reports on the Explorations of Nain Singh (1868).
7. Survey of India Records, Dehradun, Exploration Series (1865–1885).
