BUXORO VOHASIDA XALQ HUNARMANDCHILIGINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Keywords:
Buxoro vohasi, xalq hunarmandchiligi, kvartal-sex tizimi, ustoz-shogird, zardo‘zlik, ikat (atlas, adras), zargarlik, kulolchilik, ijtimoiy-iqtisodiy muhit.Abstract
Mazkur maqolada Buxoro vohasi sharoitida xalq hunarmandchiligi tizimining shakllanishi, institutsional tarzda rivojlanish bosqichlari va uning ijtimoiy-iqtisodiy muhit bilan uzviy bog‘liqligi tahlil etilgan. Buxoro vohasida hunarmandchilikning shakllanish evolyusiyasi shartli ravishda besh bosqichga — dastlabki urbanizatsiya va savdo yo‘llari ta’siridagi kun tartibi (o‘rta asrlarga qadar), XVI–XVII asrlardagi kvartal-sex tizimining mustahkamlanishi, XIX asr oxiri – XX asr boshlaridagi bozorning kengayishi va mahsulot assortimentining differensiatsiyasi, XX asr mobaynidagi institutsional o‘zgarishlar, shuningdek, keyingi davrlardagi restavratsiya va brendlashuv jarayonlariga — ajratildi. Ilmiy manbalarda qayd etilgan ustoz-shogird an’analari, mahalla va bozor infratuzilmasi, ayniqsa, xalq amaliy bezak san’atining (zardo‘zlik, adras-atlas ikatlari, zargarlik, kulolchilik va b.) stilistik o‘zgarishlari, mijozlar qatlami va savdo karvonlari bilan munosabatlari keng yoritildi.
References
1. Suxareva, O. A. Buxara. Istoriko-etnograficheskie ocherki. Toshkent: Fan, 1962. 156–164-betlar.
2. Muqminova, R. G. Gorodskaya obщina Buxarы v XVI–XVII vv. Toshkent: Fan, 1976. 88–100-betlar.
3. Harvey, Janet. Traditional Textiles of Central Asia. London: Thames & Hudson, 1996. pp. 48–60.
4. Tzareva, Elena. Rugs and Carpets of Central Asia. Leningrad: Aurora Art Publishers, 1984. pp. 112–130.
5. Fitz Gibbon, Kate; Hale, Andrew. Ikat: Splendid Silks of Central Asia. London: Lawrence King Publishing, 1997. pp. 20–45.
6. UNESCO. History of Civilizations of Central Asia. Volume V: Development in Contrast: From the Sixteenth to the Mid-Nineteenth Century. Paris: UNESCO Publishing, 1998. pp. 540–548.
7. Pugachenkova, G. A.; Rempel, L. I. Dekorativno-prikladnoe iskusstvo Uzbekistana. Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti, 1962. 95–120-betlar.
