GIDROELEKTR STANSIYALARINI RAQAMLI BOSHQARUV TIZIMLARI BILAN SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Keywords:
Raqamli boshqaruv tizimi, SCADA, Turbina Generator samaradorligi, Suv resurslari, Energiya ishlab chiqarish, Real vaqt monitoringi, Avtomatik boshqaruv, RTU / PLC, Operator interfeysi (HMI), Texnik diagnostika.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada gidroelektr stansiyalarida raqamli boshqaruv tizimlarini joriy etish orqali elektr energiyasi ishlab chiqarish samaradorligini oshirish masalalari batafsil yoritilgan. Tadqiqot davomida zamonaviy avtomatlashtirish texnologiyalari, SCADA tizimlari, sun’iy intellekt, mashinaviy o‘rganish va raqamli egizak texnologiyalarining gidroenergetika obyektlari faoliyatiga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, raqamli monitoring va diagnostika tizimlari yordamida uskunalar holatini real vaqt rejimida nazorat qilish, nosozliklarni oldindan aniqlash va kavitatsion yemirilish xavfini kamaytirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. O‘zbekiston sharoitida mavjud gidroelektr stansiyalarini raqamlashtirish istiqbollari va ularning iqtisodiy samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari gidroenergetika sohasida raqamli texnologiyalarni joriy etish energiya ishlab chiqarish barqarorligini ta’minlash va ekspluatatsion xarajatlarni kamaytirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Муҳаммедов Ш.Ҳ., Гидроэнергетика и автоматизация гидроэлектростанций, Тошкент: Фан, 2018.
2. Azizov A., SCADA tizimlari va ularning gidroelektr stansiyalarida qo‘llanilishi, Toshkent: Ilmiy nashr, 2020.
3. Kundiev M., Raqamli boshqaruv tizimlari va energetika samaradorligi, Toshkent, 2019.
4. IEEE, SCADA Systems in Hydro Power Plants, IEEE Transactions on Energy Conversion, 2017.
5. GOST 27954-88, Automatika gidroenergetikada, Moskva: Standart nashriyoti, 2016.
6. Li, J., Wang, H., Real-Time Monitoring and Control of Hydropower Stations Using SCADA, Renewable Energy Journal, 2018.
7. Control Engineering, Hydropower SCADA: Best Practices, Online Article, 2019.
