MIKROPLASTIKLARNING KIMYOVIY XOSSALARI VA TIRIK ORGANIZMLARGA TA’SIRI
Keywords:
mikroplastik, polimerlar, degradasiya, toksiklik, bioakumulatsiya, endokrin buzuvchilar, ekologik kimyoAbstract
Ushbu maqolada mikroplastiklarning kimyoviy tarkibi, reaktivligi, degradasiya jarayonlari, ekologik tizimlar bo‘ylab tarqalishi va tirik organizmlar uchun toksikologik xususiyatlari o‘rganildi. Mikroplastiklarning polimer tuzilmasi, ularga qo‘shiladigan qo‘shimcha moddalar (plastifikatorlar, stabilizatorlar, pigmentlar)ning kimyoviy tabiati va biologik to‘qimalarda bioakumulatsiya jarayoni yoritildi. Shuningdek, mikroplastiklarning o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar va inson organizmidagi hujayraviy jarayonlarga ta’siri tahlil qilindi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi.“Respublikada plastik chiqindilar va mikroplastik ifloslanishi bo‘yicha yillik ekologik monitoring hisobotlari (2019–2024)” — Toshkent.
2. O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish agentligi “Atrof-muhitda polimer chiqindilarining ta’sirini baholash bo‘yicha ilmiy-texnik hisobot” (2022).
3. Toshkent Davlat Texnika Universiteti (TDTU). Kimyo muhandisligi fakulteti.“Polimer materiallar va ularning ekologik xavfsizligi” (o‘quv qo‘llanma, 2021).
4. O‘zbekiston Milliy Universiteti (O‘zMU). Biologiya fakulteti.Karimov A., Akramova Z.“Suv ekotizimlarida polimer zarrachalarining tarqalishi” — O‘zMU ilmiy axborotnomasi, 2020.
5. Toshkent kimyo-texnologiya instituti (TKhTI).“Polimerlarning fotooksidlanish va gidroliz mexanizmlari: O‘zbekiston iqlim sharoitida eksperimental baholash” — Texnik fanlar jurnali, 2021.
6. O‘zbekiston Fanlar akademiyasi. Ekologiya instituti. “Orolbo‘yi hududida mikroplastiklarning chang aerozollaridagi ulushi bo‘yicha tadqiqotlar” (hisobot, 2023).
