G‘AZAL JANRINING KELIB CHIQISHI VA TARIXIY SHAKLLANISHI
Keywords:
G‘azal janri, Sharq mumtoz adabiyoti, tarixiy taraqqiyot, tasavvuf, aruz, qofiya, she’riyat nazariyasi, Navoiy, Taroziy, Qudama ibn Ja’far, g‘azal genezisi, poetika, lirika, g‘azaliyot.Abstract
Ushbu maqolada Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining kelib chiqishi, tarixiy shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari batafsil tahlil qilinadi. Arab adabiyotidagi ilk g‘azal namunalaridan boshlab, fors-tojik va turkiy adabiyotdagi badiiy takomili ilmiy-nazariy manbalar asosida yoritilgan. Qudama ibn Ja’far, Shams Qays Roziy, Rashididdin Votvot, Ahmad Taroziy, Alisher Navoiy, Kaykovus, Nizomiy Aruziy kabi allomalar ijodida g‘azal haqidagi qarashlar, shuningdek, o‘zbek adabiyotshunoslarining janrni o‘rganishdagi hissalari tahlil qilinadi. Maqolada g‘azalning mazmuniy-ruhiy asoslari, shakliy xususiyatlari, tasavvufiy talqinlari, ta’lim jarayonidagi o‘rni ham ilmiy yondashuvda ochib berilgan.
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.Qudama ibn Ja’far — Naqd ush-she’r.
2.Shams Qays Roziy — Al-mo‘jam fi ma’oyiri ash’or ul-ajam.
3.Qabul Muhammad — Haft qulzum.
4.Rashididdin Votvot — Hadoyiq us-sehr fi daqoyiq ush-she’r.
5.Ahmad Taroziy — Funun ul-balog‘a.
6.Husayn Voiz Koshifiy — Badoyi ul-afkor fi sanoye ul-ash’or.
7.Nizomiy Aruziy Samarqandiy — Chahor maqola.
8.Kaykovus — Qobusnoma.
9.Alisher Navoiy — Majolis un-nafois, Hayrat ul-abror, Mezon ul-avzon.
10.Abu Nasr Forobiy — Ixso al-ulum, Shoirlar san’ati qonunlari haqida.
11.Abu Ali ibn Sino — She’r san’ati.
12.Fitrat — Adabiyot qoidalari.
13.Adabiy turlar va janrlar. Lirika.
14.Adabiyotshunoslik lug‘ati.
