IBN XALDUNNING SOTSIOLOGIK QARASHLARI VA ULARNING ZAMONAVIY AHAMIYATI

Authors

  • Ismatullayeva Maftuna Farhodjon qizi Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universiteti Ijtimoiy-gumanitar fanlar fakulteti sotsiologiya yo’nalishi 1-bosqich talabasi maftunafarhadovna499@gmail.com Author

Keywords:

Ibn Xaldun, sotsiologiya, asabiyya, jamiyat, tarixiy tahlil, sotsiologik nazariya, zamonaviy tafakkur.

Abstract

Ushbu maqolada buyuk musulmon mutafakkiri Ibn Xaldunning sotsiologiya fanining shakllanishi va rivojiga qo‘shgan hissasi chuqur tahlil qilinadi. Tarixiy-tahliliy, taqqoslama va empirik metodlardan foydalanilgan holda uning “asabiyya” konsepsiyasi orqali jamiyat barqarorligi, davlat qudrati va ijtimoiy tizimlarning dinamikasini ilmiy asosda yoritib berilgan. Ilmiy izlanishlar davomida Ibn Xaldun g‘oyalarining zamonaviy sotsiologik yondashuvlar, xususan tizimli tahlil va ijtimoiy kapital nazariyasi bilan uyg‘un jihatlari ochib beriladi. “Asabiyya” tushunchasi bugungi global sotsiologiyada ijtimoiy birdamlik, jamoaviy barqarorlik va siyosiy hamjihatlikni tushuntiruvchi universal kategoriya sifatida talqin qilinib, hozirgi ijtimoiy jarayonlarni ilmiy asosda tahlil qilish, ijtimoiy o‘zgarishlarning sabab-natija bog‘liqligini aniqlash hamda madaniy va iqtisodiy omillar o‘rtasidagi aloqadorlikni tushuntirib beradi.

References

1. Fromherz, A. J. (2009). Ibn Khaldun: Life and times. Edinburgh University Press. (pp. 18–22)

2. Schmidt, N. (1967). Ibn Khaldun: Historian, sociologist and philosopher. New York: Columbia University Press. (pp. 5–9)

3. Toynbee, A. (1946). A study of history (Vol. 3). Oxford University Press. (p. 321)

4. Ibn Khaldun. (1377/so‘nggi nashr yili). Al-Muqaddima. Asabiyya (pp. 88–102), State development (pp. 130–150).

5. Schumpeter, J. A. (1954). History of economic analysis. Oxford University Press. (pp. 41–45)

6. Alatas, S. F. (2013). Applying Ibn Khaldun: The recovery of a lost tradition in sociology. Routledge. (pp. 15–19)

7. Huntington, S. P. (1968). Political order in changing societies. Yale University Press. (pp. 1–7)

8. Deutsch, K. Political science: Government and politics. (pp. 5–7)

9. Giddens, A. (2001). Sociology (4th ed.). Polity Press. (pp. 112–115)

Downloads

Published

2025-12-20