XALQ DOSTONLARI TILINING LINGVOPOETIKASI
Keywords:
O‘zbek tilida: lingvopoetika, xalq dostoni, epik uslub, arxaizm, trop, giperbola, poetik sintaksis, fonoestetika, alliteratsiya, milliy o‘zlik.Abstract
O‘zbek tilida: Ushbu maqolada o‘zbek xalq dostonlari tilining lingvopoetik xususiyatlari kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda doston leksikasining epik qatlamlari (arxaizm, istorizm, dialektizm), badiiy ko‘chimlar (epitet, o‘xshatish, giperbola) hamda poetik sintaksis va fonoestetik vositalarning (parallelizm, inversiya, alliteratsiya) estetik funksiyalari ochib berilgan. Muallif doston tilini shunchaki lisoniy birliklar yig‘indisi emas, balki milliy mentalitet va kognitiv tafakkurning lisoniy in’ikosi sifatida asoslaydi.
References
1.Yo‘ldoshev M. Badiiy matn lingvopoetikasi. — Toshkent: Fan, 2008. (Foydalanilgan sahifalar: 14, 48, 54-betlar).
2.Sarimsoqov B. Badiiylik asoslari va mezonlari. — Toshkent: Fan, 2004. (Foydalanilgan sahifalar: 32, 82, 96-betlar).
3. Mahmudov N. Tilning estetik funksiyasi haqida // O‘zbek tili va adabiyoti. — 2002. — №3. (Foydalanilgan sahifalar: 14, 16, 17, 21-betlar).
4.Виноградов В.В. Проблемы русской стилистики. — М.: Высшая школа, 1981. (Foydalanilgan sahifalar: 44, 112-betlar).
5.Mahmudov N. Til. — Toshkent: Yozuvchi, 1998. (Foydalanilgan sahifalar: 16, 21-betlar).
6.Mirzayev I. Ko‘chimlarning lingvopoetik xususiyatlari. — Samarqand, 2004. (Foydalanilgan sahifalar: 18, 42-betlar).
7.Umurqulov B. Badiiy adabiyotda so‘z. — Toshkent: Fan, 1993. (Foydalanilgan sahifalar: 56-betlar).
8.Lapasov J. Badiiy matn tahlili. — Toshkent: O‘qituvchi, 1995. (Foydalanilgan sahifalar: 102-betlar).
9.Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. — Chicago: University of Chicago Press, 1980. (Foydalanilgan sahifalar: 76-betlar).
10.Rustamov A. So‘z san’ati haqida. — Toshkent: Fan, 1990. (Foydalanilgan sahifalar: 22-betlar).
11.Mahmudov N. Ma’rifat manzillari. — Toshkent: Ma’naviyat, 1999. (Foydalanilgan sahifalar: 16-betlar).
12.Rustamov A. Qutadg‘u bilig lingvopoetikasi. — Toshkent: Fan, 1996. (Foydalanilgan sahifalar: 78-betlar).
13.Mirzayev T. O‘zbek xalq qahramonlik eposi. — Toshkent: Fan, 1980. (Foydalanilgan sahifalar: 40, 41, 42-betlar).
14.Yo‘ldoshev M. Badiiy matn tahlili asoslari. — Toshkent: Fan, 2007. (Foydalanilgan sahifalar: 54, 58, 82, 96-betlar).
15.Jirmunskiy V.M. O‘zbek xalq qahramonlik eposi. — Toshkent: Fan, 1964. (Foydalanilgan sahifalar: 26, 148-betlar).
16. Karimov S. Badiiy uslub muammolari. — Samarqand, 1994. (Foydalanilgan sahifalar: 64-betlar).
17.Ashirova M. O‘zbek tili lingvokulturologiyasi. — Toshkent, 2015. (Foydalanilgan sahifalar: 42, 46-betlar).
18.Lapasov J. Folklor matni tahlili. — Toshkent: Fan, 2010. (Foydalanilgan sahifalar: 56, 84-betlar).
19.Jo‘rayev M. O‘zbek folklori nazariyasiga kirish. — Toshkent, 2005. (Foydalanilgan sahifalar: 24, 98-betlar).
20.Tursunov U., Muxtorov J. O‘zbek adabiy tili tarixi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1982. (Foydalanilgan sahifalar: 128, 158-betlar).
Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. — Toshkent: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004. (Foydalanilgan sahifalar: 35, 36-betlar).
Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. — Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002. (Foydalanilgan sahifalar: 48, 108-betlar).
Abdurahmonov G‘. O‘zbek tili tarixiy sintaksisi. — Toshkent: Fan, 1973. (Foydalanilgan sahifalar: 160-betlar).
Mirzayev T. Alpomish dostonining lisoniy xususiyatlari. — Toshkent: Fan, 2001. (Foydalanilgan sahifalar: 45, 48-betlar).
Madayev O. O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. — Toshkent: Mumtoz so‘z, 2010. (Foydalanilgan sahifalar: 72, 75-betlar).
Tojiyevyoziyev M. O‘zbek tili morfologiyasi. — Toshkent: Fan, 2004. (Foydalanilgan sahifalar: 94, 98-betlar).
Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. — Jizzax: Sangzor, 2006. (Foydalanilgan sahifalar: 112, 115-betlar).
Doniyorov X. O‘zbek xalq shevalari lug‘ati. — Toshkent: Fan, 1991. (Foydalanilgan sahifalar: 56, 62-betlar).
Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. — Toshkent: Universitet, 2000. (Foydalanilgan sahifalar: 88, 92-betlar).
Yunusov R. She’riyatda tovush va ma’no. — Toshkent: Fan, 2003. (Foydalanilgan sahifalar: 34, 38-betlar).
Is’hoqov Yo. So‘z san’ati so‘zligi. — Toshkent: O‘zbekiston, 2006. (Foydalanilgan sahifalar: 124, 128-betlar).
