ARAB TILIDAN O’ZBEK TILIGA KIRIB KELGAN SO’ZLAR
Keywords:
Arabcha so‘zlar. O‘zbek tili leksikasi. Lug‘aviy o‘zlashuv. Diniy terminologiya. Ilmiy va madaniy aloqalar. Fonetika va morfologiya. So‘z o‘zlashuvi. Islomiy atamalar. Arab tili ta’siri. Tarixiy-lug‘aviy tahlil.O‘zbek adabiyoti. Arabcha-o‘zbekcha so‘zlar. Soha bo‘yicha tasnif. Klassik matnlar misoli.Leksik boyli.Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek tili leksikasining shakllanishida xorijiy tillar, xususan, arab tilining ta’siri tahlil etiladi. Arab tili musulmon dunyosida ilm, din va madaniyat tili sifatida muhim o‘rin egallagan bo‘lib, uning o‘zbek tiliga kirib kelgan so‘zlari asosan diniy, ilmiy va madaniy aloqalar orqali boyitilgan. Maqolada arabcha so‘zlarning o‘zbek tiliga kirib kelish jarayoni tarixiy nuqtai nazardan (IX–X asrlar va undan keyingi davrlar) ko‘rib chiqiladi.Shuningdek, arabcha so‘zlarning o‘zbek tilida saqlanib qolish sabablari, ularning to‘liq yoki qisman o‘zlashuv shakllari, soha bo‘yicha (diniy, ilmiy, maishiy) tasnifi tahlil qilinadi. Ayrim keng tarqalgan so‘zlarning lug‘aviy va terminologik ma’nolari, shuningdek, ularning zamonaviy o‘zbek tilidagi ishlatilish holatlari misollar asosida ko‘rsatib beriladi.Maqola xulosasida arabcha so‘zlarning o‘zbek tili boyligiga qo‘shgan hissasi va bugungi kunda ularning tilimizdagi o‘rni yoritiladi. Qo‘shimcha ravishda arabcha-o‘zbekcha so‘zlar ro‘yxati hamda tarixiy matnlardan namunalar keltirilgan.
References
1. Shavkat Rahmatullayev – Hozirgi o‘zbek adabiy tili Ushbu darslik o‘zbek tilining leksikasi va frazeologiyasi, shuningdek, boshqa tillardan, xususan, arab tilidan kirib kelgan so‘zlarning o‘zlashuvi haqida batafsil ma’lumot beradi. ???? PDF yuklab olish
2. N. Mahmudov, A. Jo‘rayev – O‘zbek tilining izohli lug‘ati (5 jildlik) Bu lug‘at o‘zbek tilidagi 80 000 dan ortiq so‘z va iboralarning izohlarini o‘z ichiga oladi. Arabcha kelib chiqishli so‘zlarning ma’nolari va ishlatilish kontekstlari haqida ma’lumotlar mavjud. ???? PDF yuklab olish (1-jild)
3. Ziyodulla Bobur – O‘zbek tiliga arabcha so‘zlarning ta’siri Ushbu asar arab tilidan o‘zbek tiliga kirib kelgan so‘zlarning tarixiy va lingvistik tahlilini o‘z ichiga oladi. Afsuski, bu manbaning to‘liq elektron nusxasi mavjud emas, ammo uni kutubxonalardan yoki ilmiy markazlardan topishingiz mumkin.
4. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati Arabcha so‘zlar ishtirokidagi iboralar va maqollarni o‘rganish uchun ushbu lug‘atdan foydalanishingiz mumkin. ???? PDF yuklab olish
5. Izoh.uz – Onlayn izohli lug‘at Bu onlayn platforma 35 000 dan ortiq so‘zlarning izohlarini, iboralar va misollar bilan birga taqdim etadi. Arabcha kelib chiqishli so‘zlarning zamonaviy ishlatilishi haqida ma’lumot olish uchun foydalidir. ???? Izoh.uz veb-sayti
