FITRAT ASARLARIDAGI EMOTSIONAL-EKSPRESSIVLIKNI IFODALOVCHI BA’ZI LEKSIK VOSITALARNING LINGVOPRAGMATIK TAHLILI
Keywords:
emotsional-ekspressiv ma’no, emotsiya, emotsionallik, ekspressivlik, emotiv, emotsional-ekspressiv bo‘yoq, morfologik usul, pragmatika, lingvoparmatika, stilistikaAbstract
Zamonaviy tilshunosligimizda pragmatika va emotsional-ekspressivlik tushunchasi hali ham markaziy tushunchalardan biridir. Ko‘plab shoir va yozuvchilarimizning asarlari misolida bu tushunchani bir necha tilshunoslik yo‘nalishlarida tadqiq qilingani fikrimiz dalili hisoblanadi. Faqat baho munosabatini ifodalaydigan bu so‘zlarni Fitrat she’rlarida qo‘llanishi va ularning lingvopragmatik tahlilini hali to‘liq o‘rganilmagan. Shu bois mazkur maqolada Abdurauf Fitrat asarlarida emotsional-ekspressivlikni ifodalovchi lisoniy vositalarning lingvopragmatik xususiyatlarini tahlil qilinadi. Shu bilan birga Fitratning badiiy topilmalarini ham o‘rganilib, shoir aslida nima demoqchiligini yoritiladi.
References
1. Mirziyoyev Sh. M. Qonun ustuvorligi va inson maanfaatlarini taminlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligiing garovi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2017. – B. 44.
2. Руднева Е.А. Рецензия на книгу: Dániel Z. Kádár., M. Haugh “Understanding Politeness” // Антропологический форум, № 27, 2014. – С. 214-221.; Ерзинкян Е. Л. Лингвистическая категория вежливости: семантика и прагматика. – Ереван, Издательство ЕГУ 2018, – С. 46-87; Алпатов В.М. Категория вежливости в современном японском языке. – Mосква: Наука, 1973; Беляева Е.И. Принцип вежливости в речевом общении // Иностранные языки в школе, 1985, № 2. – С. 3-10.
3. Искандарова Ш. Ўзбек нутқ одатининг мулоқот шакллари. Филол. фанлари номзоди... дисс. – Самарқанд, 1993. – Б. 140.; Мўминов С. Ўзбек мулоқот хулқининг ижтимоий-лисоний хусусиятлари: Филол. фанлари д-ри...дисс. – Тошкент, 2000. – Б. 235.; Сафаров Ш. Прагмалингвистика. – Тошкент, 2008. – Б. 320.; Турдиева Ҳ. Нутқий етикет бирликларининг лингвопрагматик тадқиқи: Филол. фан. бўйича фалсафа док. (PhD) … дисс. – Тошкент, 2021. – Б.180.
4. Темиргазина З.К. Современные теории в отечественной и зарубежной лингвистике. – Павлодар. 2002. – C. 65-96-97.
5. Ўзбек тили лексикологияси. – Тошкент: Фан, 1987. – 160 б.
6. «Шарқ юлдузи» журнали. – Тошкент, 1991.– 6 cон. – B. 4, 22.
7. Фитрат. Танланган асарлар. 4 жилдлик. 1-жилд. – Тошкент: Маънавият, 2000. – Б. 4-, 47-, 52-, 56-, 57-,60-, 61-,63-, 69-,70-, 73.
8. Рихсиева Г. Нисбат шаклларининг лингвопоэтик тадқиқига доир // Ўзбек тили ва адабиёти, 2004, 2-сон. – Б. 75-77.