ADABIYOTDA FENTEZI JANRINING PAYDO BO‘LISHI VA SHAKLLANISHI.

Authors

  • Zayniddinova Maftuna Faxriddin qizi Mirzo Ulug’bek nomidagi O’zbekiston Milliy universiteti Xorijiy filologiya fakulteti Xorijiy til va adabiyot (ingliz tili) yo’nalishi 3-bosqich talabasi Author
  • Fayziyeva M. S Author

Keywords:

fentezi, sehr, afsonalar, rivoyatlar, ertaklar, ritsarlik romanlari.

Abstract

Ushbu tadqiqot adabiyotda fentezi janrining rivojlanish tarixiga bag‘ishlangan. Fentezi - bu mo‘jizaviy, g‘ayritabiiy va afsonaviy unsurlarni o‘z ichiga olgan taxminiy (speculative) adabiyot janri bo‘lib, uning ildizlari eng qadimiy asarlargacha, masalan, Gilgamesh dostoni hamda Ming bir kecha qissalarigacha borib taqaladi. O‘rta asr ritsarlik romanlari, jumladan Artur haqidagi afsonalar fantastik mavzular va fentezi elementlarini o‘z ichiga olgan va bu janr Uyg‘onish hamda Ma’rifat davrlarida Perro va Volter kabi mualliflar ijodi orqali rivojlanishda davom etgan. Ingliz adabiyotida dastlab fentezi badiiy nufuz qozona olmagan bo‘lsa-da, Jorj MakDonald va Lord Danseni kabi yozuvchilar uni mustaqil janr sifatida shakllantirgan hamda keyinchalik J.R.R. Tolkin va C.S. Lyuis kabi mualliflarga kuchli ta’sir ko‘rsatgan.

XX asrda fentezi bolalar va kattalar adabiyotida tobora mashhur bo‘lib bordi, “yo‘qolgan dunyo” hamda “qilich va sehr” (sword and sorcery) kabi subjanrlar paydo bo‘ldi. XXI asrga kelib esa J.K. Rouling, Jorj R.R. Martin va Brendon Sanderson kabi mualliflar asarlarining ommalashuvi evaziga fentezi zamonaviy hikoyachilikning ajralmas ustuniga aylandi.

References

1. Fantasy. - Merriam-Webster.com Dictionary, Merriam-Webster, https://www.merriam-webster.com/dictionary/fantasy. - Accessed 29 Mar. 2025.

2. S. Joyce G. The readers' advisory guide to genre fiction. American Library Association. (2001). pp. 36–60. ISBN 0-8389-0803-9.

3. Grant, J.; Clute, J. The Encyclopedia of Fantasy. London, England. 1997: Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-19869-8.

4. Hart, G. Tales of fantasy. In Warner, Marina (ed.). Egyptian Myths. World of Myths. Vol. 1. London, England and Austin, Texas. 2003. British Museum Press and University of Texas Press, Austin. pp. 301–309.

5. Manlove, C. Christian Fantasy: from 1200 to the Present. Palgrave Macmillan. 1992. p. 12

6. Zipes, J. The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm, p 858.

7. Stableford, B. The A to Z of Fantasy Literature, Scarecrow Press, Plymouth. 2005.

8. Prickett, S. Victorian Fantasy. Baylor University Press, 2005. pp. 56-59.

9. James, E.; Mendlesohn, F. Cambridge Companion to Fantasy Literature, ISBN 0-521-72873-8.

10. Attebery, Brian (2014). “Chapter 1: Fantasy as a Route to Myth”. Stories about Stories: Fantasy and the Remaking of Myth.- Oxford: Oxford University Press. - pp. 27–29.

11. Deane, Bradley (2008). "Imperial Barbarians: Primitive masculinity in Lost World fiction". Victorian Literature and Culture. 36: 205–25.

Downloads

Published

2025-07-20