RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINING BANKROTLIK EHTIMOLINI ANIQLASHDA INTELLEKTUAL TAHLIL USULLARI
Keywords:
raqamli iqtisodiyot, kichik biznes subyektlari, bankrotlikni bashorat qilish, intellektual tahlil, raqamli transformatsiya, moliyaviy monitoring.Abstract
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes subyektlarining moliyaviy barqarorligini baholash va bankrotlik ehtimolini prognoz qilishda intellektual tahlil usullarining o‘rni tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi an’anaviy statistik modellardan farqli o‘laroq, sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish (Machine Learning) algoritmlari, xususan, logistik regressiya va tasodifiy o‘rmon (Random Forest) algoritmlari yordamida bankrotlikni oldindan aniqlash samaradorligini tahlil qilishdir. O‘zbekiston iqtisodiyotining o‘ziga xos xususiyatlari, jumladan, soliq tizimidagi islohotlar va kredit siyosati inobatga olingan holda, mahalliy korxonalar ma’lumotlari asosida model parametrlari shakllantirildi. Tadqiqot metodologiyasi sifatli va miqdoriy ko‘rsatkichlarni o‘z ichiga olgan gibrid yondashuvga asoslanadi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, intellektual modellar bankrotlikni bashorat qilishda 89.4% aniqlikka ega bo‘lib, bu ko‘rsatkich an’anaviy modellardan sezilarli darajada yuqoridir. Maqola yakunida kichik biznes subyektlari uchun moliyaviy monitoring tizimlarini raqamlashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi "Raqamli O‘zbekiston — 2030" strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi PF-6079-sonli Farmoni.
2. Altman, E. I. (2018). Financial Distress, Restructuring, and Bankruptcy. Wiley Finance.
3. Vaxabov, A. V., & Xajibakiyev, Sh. X. (2022). "Raqamli iqtisodiyotda kichik biznesning moliyaviy tahlili metodologiyasi". Iqtisodiyot va moliya jurnali.
4. Brown, T., et al. (2023). "Machine Learning applications in corporate finance". Journal of Artificial Intelligence and Economy.
5. Davlat statistika agentligi (2024). "O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va tadbirkorlik" statistik to‘plami.
