SOFOKL ASARLARIDA FOJEAVIYLIK SHOH EDIP MISOLI HAQIDA
Keywords:
delakunizatsiya, deterministik falsafa, egzitensial ziddiyat, interpretatsiya, ijobiy va salbiy jihatlar, egzistensial fojia.Abstract
Ushbu maqola antik yunon yozuvchisi Sofoklning “Shoh Edip” tragediyasini tahlil qilishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda asarning qadimgi yunon madaniyati, mifologiyasi va diniy e’tiqodlari bilan o‘zaro bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Aristotelning “Poetika” asariga asoslanib, “Shoh Edip”ning eng yaxshi tragediya namunasi ekanligi ta’kidlanadi. Shuningdek, maqolada asarning o‘zbek tiliga tarjima qilinishi jarayonida delakunizatsiya hodisasi, ya’ni yunon madaniyatiga xos o‘ziga xosliklarning yo‘qolishi yoki soddalashtirilishi masalasi o‘rganiladi. Adabiyotlar tahlili orqali asarning falsafiy, adabiy va psixologik ahamiyati, shuningdek, o‘zbek teatrida tutgan o‘rni yoritib beriladi. Delakunizatsiya hodisasining sabablari sifatida yunon diniy tushunchalarining tushunarsizligi, qadimgi yunon jamiyatidagi farqlar, matnning zamonaviy o‘quvchilarga moslashtirilishi va yunon mifologiyasining murakkabligi kabi omillar ko‘rsatiladi.
References
1. Qirol Edip. Sofokl. Ingliz she'riy asarlaridagi yetti pyesa. Yangi nashr. qayta ko‘rib chiqilgan. London, Nyu-York va Toronto, H. Frowde - Oxford University Press, 83-128-betlar.
2. Qirol Edip. Sofokl. Oksford, Oksford universiteti Press va London, Hamfri Milford. 83-128-betlar. KARTER, Xantli (1964). Maks Reynxardt teatri. Nyu-York nashriyoti, Benjamin Blom.
3. KLARK, Devid R. va Jeyms B. MakGuayr (1989). WB. Yeats. Sofoklning "Qirol Edip" asarining yozuvi. Filadelfiya, Amerika falsafiy jamiyati. KLARK, M.L. (1973). Richard Porson. Biografik esse. Folkroft Kutubxona nashrlari.
4. KOLERIDJ, Edvard P. (1893). Qirol Edip. Sofoklning fojialari. [Bonn klassik kutubxonasi]. London va Nyu-York, Jorj Bell va O‘g‘illari. 1-65-betlar.
5. https://uz.wikipedia.org/wiki/Shoh_Edip
6. DRYDEN, Jon (1812). Odipus. Jon Dryden asarlari. Muharrir Ser Valter Skott. Vl. Edinburg, Archibald Constable va London, Xerst, Robinson, 115-225-betlar. 18 jild.
7. https://uz.wikipedia.org/wiki/Edip
8. https://mutolaa.com/uz/book/shoh-edip
9. So‘zboshi." Ovidning maktublari. Jon Drydenning asarlari. Jild. I. Berkli va Los-Anjeles, Kaliforniya universiteti nashriyoti, 109-119-betlar. 20 jild. (1970). Jon Dryden. Tanlangan tanqid. Muharrirlar.
10. Raymerga javobning boshlari. Jon Drydenning asarlari. XVII jild. Berkli, Los-Anjeles va London, Kaliforniya universiteti nashriyoti, 185-193-betlar
11. Edip. Jon Drydenning asarlari. XIII jild. Berkli, Los-Anjeles va London, Kaliforniya universiteti nashriyoti, 113-215-betlar. 20 jild. 260
12. Aristotel “Poetika” Malcolm Heath tarjimasi:chapter 13, Penguin Classics, 1996. 50-55 b.
13. http://hdl.handle.net/1842/23624
14. Aristotel “Poetika” Malcolm Heath tarjimasi:chapter 13, Penguin Classics, 1996. 50-55 b.
