SHARQ MUTAFAKKIRLARINING ISLOM DININING INSON KAMOLOTIGA TA’SIRI HAQIDAGI G‘OYALARI
Keywords:
inson kamoloti, islom dini, Sharq mutafakkirlari, Forobiy, Ibn Sino, Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Bahouddin Naqshband, Alisher Navoiy.Abstract
Mazkur maqolada Sharq mutafakkirlarining islom dinining inson kamolotiga ta’siri haqidagi qarashlari tahlil qilinadi. Islom dini insonni jismoniy, ma’naviy va axloqiy jihatdan komillikka yetkazishni maqsad qilgan mukammal ta’limot sifatida e’tirof etiladi. Qur’oni karim va hadislarda ilm olish, odob-axloqni shakllantirish, adolat, halollik, mehnatsevarlik va sabr-toqat kabi fazilatlarni tarbiyalashga alohida e’tibor qaratilgan. Ana shu g‘oyalar Sharq mutafakkirlari ijodida o‘ziga xos tarzda rivojlantirilgan. Maqolada Abu Nasr Forobiy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Bahouddin Naqshband va Alisher Navoiyning inson kamoloti haqidagi qarashlari yoritilgan. Xususan, Forobiy inson baxt-saodatga ilm va fazilat orqali erishishini ta’kidlagan bo‘lsa, Ibn Sino komil inson tarbiyasida aql va axloqning uyg‘unligini muhim deb bilgan. Beruniy ilm-fan va haqiqatni anglashni inson taraqqiyotining asosi sifatida ko‘rsatgan. Shuningdek, hadis ilmi namoyandalari bo‘lgan Imom Buxoriy va Imom Termiziy asarlarida halollik, rostgo‘ylik va ezgulik targ‘ib qilingan. Bahouddin Naqshband tasavvuf orqali insonning ichki dunyosini poklash g‘oyasini ilgari surgan. Alisher Navoiy esa komil inson timsolini adolat, saxovat va ilm-ma’rifat bilan bog‘lagan. Tadqiqot natijalari Sharq mutafakkirlarining inson kamoloti haqidagi qarashlari bugungi kunda ham yosh avlodni ma’naviy barkamol etib tarbiyalashda muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Qur’oni karim. O‘zbekcha tarjima va tafsir. – Toshkent: Hilol-Nashr, 2019.
2. Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2002.
3. Abu Ali ibn Sino. Donishnoma. – Toshkent: Fan, 1980.
4. Abu Rayhon Beruniy. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Fan, 1968.
5. Imom Buxoriy. Al-Jome’ as-sahih. – Toshkent: Hilol-Nashr, 2013.
6. Imom Termiziy. Sunan at-Termiziy. – Riyod: Darussalam, 2007.
7. Bahouddin Naqshband. Tasavvufiy ta’limotlar. – Toshkent: Movarounnahr, 2005.
8. Alisher Navoiy. Mahbub ul-qulub. – Toshkent: G‘afur G‘ulom, 2015.
9. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Tafsir Hilol. – Toshkent: Hilol-Nashr, 2016.
10. N. Komilov. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr, 2009.
