MARKAZIY OSIYODA TRANSCHEGARAVIY SUV RESURSLARINI BOSHQARISHNING XALQARO HUQUQIY MEXANIZMLARI VA BARQAROR RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
transchegaraviy suv resurslari, xalqaro suv huquqi, Markaziy Osiyo, barqaror rivojlanish, suv diplomatiyasi, mintaqaviy hamkorlik, ekologik xavfsizlik, suvdan foydalanish mexanizmlari.Abstract
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mintaqasidagi transchegaraviy suv resurslarini boshqarishning xalqaro-huquqiy asoslari va ularning barqaror rivojlanish maqsadlariga muvofiqligi tadqiq etiladi. Mintaqadagi suv taqsimoti tizimi, mavjud konvensiyalar va davlatlararo bitimlarning samaradorligi tanqidiy tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida iqlim o‘zgarishi va demografik o‘sish sharoitida suv resurslaridan unumli foydalanishning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish masalalariga asosiy e’tibor qaratiladi. Suv diplomatiyasi va mintaqaviy hamkorlikning huquqiy kafolatlari ekologik barqarorlikni ta’minlashning bosh omili sifatida dalillangan. Maqola yakunida transchegaraviy daryolar havzasida manfaatlar muvozanatini saqlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar va strategik rivojlanish istiqbollari ilgari suriladi. Xalqaro huquq normalarini milliy qonunchilikka integratsiya qilish orqali mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlash imkoniyatlari ochib beriladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023. – 80 b.
2. Birlashgan Millatlar Tashkilotining “Xalqaro suv oqimlaridan kemalar qatnovidan boshqa maqsadlarda foydalanish huquqi to‘g‘risida”gi konvensiyasi (1997-yil 21-may). – Nyu-York: BMT, 1997. – 24 b.
3. Виноградов С. В. Международное право и управление трансграничными водными ресурсами в Центральной Азии. – Москва: Наука, 2019. – 312 с.
4. Духовный В. А., Соколов В. И. Управление трансграничными водами в бассейне Аральского моря. – Ташкент: НИЦ МКВК, 2020. – 188 с.
5. Данилов-Данильян В. И. Водные ресурсы мира и перспективы водохозяйственного комплекса. – Москва: ИВП РАН, 2021. – 280 с.
6. Alixonov B. B. Ekologik xavfsizlik va barqaror rivojlanishning huquqiy asoslari. – Toshkent: Adolat, 2021. – 215 b.
7. Rakhmatullaev A. Water Diplomacy in Central Asia: Legal and Political Perspectives. – Berlin: Springer, 2022. – 245 p.
8. Rahaman M. M. Principles of International Water Law: Creating a sustainable future for Central Asia. // Journal of Water Resources Management. – 2021. – Vol. 15. – No. 3. – P. 112-128.
9. Рысбеков Ю. Х. Трансграничное сотрудничество на международных реках: проблемы, опыт, уроки. – Ташкент: НИЦ МКВК, 2022. – 195 с.
10. Быков А. А. Экологическое право и механизмы регулирования водных ресурсов в СНГ. – Санкт-Петербург: Юридический центр, 2023. – 240 с.
11. Votere P. The Water-Energy-Food Nexus in the Aral Sea Basin. – Paris: UNESCO Publishing, 2023. – 210 p.
12. Sustainable Development Goals: Regional Report on Central Asia 2025. – Tashkent: UNDP, 2025. – 130 p.
