BOSH MIYA JAROHATI OLGAN SHAXSLARNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK ADAPTATSIYASI:SHAXSIY INQIROZLARNI BAHOLASHNING PSIXOLOGIK MEZONLARI.
Keywords:
ruhiy holat, emotsional barqarorlik, shaxsiy inqiroz mezonlari, travmadan keyingi stress buzilishlari (TKSB) va uning patogenezi, neyropedagogika, o’quv motivatsiyasi, baholash mezonlari.Abstract
Mazkur tadqiqot bosh miya jarohati (BMJ) olgan shaxslarning jarohatdan keyingi davrda jamiyatga qayta moslashishi,ruhiy holatining barqarorlashishi va bu jarayonda shaxsiy inqirozlarni o’rganishga bag’ishlangan. Bosh miya jarohatlari nafaqat bemorlarning kognitiv va fiziologik holatiga balki,shaxsning o’zligini anglash tizimidagi buzilishlarga ham olib keladi. Maqolada shaxsiy inqirozlarni baholashda ko’p qo’llaniladigan Fyodor Yefimovich Vasilyukning 1984 yilda nashr etilgan “Kechinma psixologiyasi” kitobidagi psixologik mezonlar keltirilgan: subyektiv ruhiy azob chekish mezoni, dezadaptatsiya (moslashuvning buzilishi) mezoni, kognitiv (fikrlash) o'zgarishlar mezoni, vaqt ko'rsatkichi mezoni, psixosomatik belgilar mezoni,ekzistensial mezon (hayot mazmuni),destruktiv (vayronkor) xulq-atvor mezoni. Ushbu maqola orqali bosh miya jarohati olgan shaxslarning, xususan, barcha turdagi ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan o’quvchilarning ruhiy holatini chuqur tushunishga ham qaratilgan bo’lib,bunday shaxslarni o’qitishdagi o’ziga xos jihatlar va ijtimoiy muhitga moslashish mexanizmlari bo’yicha tavsiyalar berilgan.
References
1.System of principles of neuropedagogy. Yusupov Davronbek Firnafasovich 1,1 Urgench State Pedagogical Institute, Urgench, Uzbekistan.[129]
2.Epilepsiya va bosh miya harohatlarida uchraydigan ruhiy o’zgarishlar. Quva Abu Ali ibn Sino nomidagi Jamoat Salomatligi texnikumi,o‘qituvchi.Muallif: Abduhalilova Mohigul Qobiljon qizi.[387]
3. XVII Международный Междисциплинарный Конгресс НЕЙРОНАУКА ДЛЯ МЕДИЦИНЫ И ПСИХОЛОГИИ.[61]
4.Pedagogik munosabatlarda emotsional barqarorlik tushunchasining nazariy asoslari.Ziyodova Nilufar Shahrisabz davlat pedagogika instituti Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim) yo‘nalishi.[154]
5.Psixosomatik kasalliklar va ularning davolash usullari. TISU Pedagogika va texnologik ta’lim kafedrasi o‘qituvchisi. Aminova Dilnoza Orifjonovna. [204;205;208]
6.Последствия черепно-мозговой травмы. д.м.н., проф. Л.Б. Лихтерман1 , д.м.н., академик РАН А.А. Потапов 1, д.м.н., проф. В.А. Клевно 2,3 , д.м.н., проф. А.Д. Кравчук 1 , к.м.н., доц. В.А. Охлопков 1.[11]
7.Shaxs buzilishlarining ijtimoiy moslashuvga ta’siri. Sharipova Dilafro'z Botirboy qizi Xorazm viloyati Urganch tumani 17- maktab amaliyotchi psixologi.[86;87;88]
8.Talabalarda o’quv motivatsiyasini shakllantirishning ijtimoiy-psixologik talablari. Toshkent davlat sharqshunislik universiteti,Toshkent,O’zbekiston. R.M.Baxtiyorov.[136;137;139;140]
9.Travmadan keyingi stress buzilishining rivojlanish mexanizmlari. Alfraganus universiteti Tibbiyot fakulteti 5-bosqich talabasi Tursunbayeva Shohida.[57;59]
10.Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat Pedagogika Universiteti. Neyropedagogika fanining o’quv dasturi.
