INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MAQOL VA MATALLARNING UMUMIY LINGVISTIK XUSUSIYATLARI: ULARNING BARQAROR BIRIKMA SIFATIDAGI O‘ZIGA XOS STRUKTURAVIY VA SEMANTIK BELGILARI.

Abstract

Ushbu maqola ingliz va o‘zbek tillaridagi maqol va matallarning umumiy lingvistik xususiyatlarini, ularning barqaror birikmalar, ya’ni frazeologik birlik sifatidagi o‘ziga xos strukturaviy va semantik belgilarini taqqosiy tarzda o‘rganadi. Maqollar paremiologiya fanida xalq donishmandligining ixcham, metaforik va didaktik shakli sifatida qaraladi. Tadqiqotda maqollarning barqarorligi, ya’ni o‘zgarmas sintaktik tuzilishi, alliteratsiya, parallelizm, ritm va ellipsiya kabi stilistik vositalari, shuningdek, metaforik-semantik xususiyatlari( majoziy ma’no, umumlashtirish va madaniy kontekst) tahlil qilinadi. Ingliz tilidagi SVO (subject+verb+object) va o‘zbek tilidagi ega+ikkinchi darajali bo‘laklar+kesim strukturaviy farqlar, shuningdek, universal (vaqt, mehnat, axloq) va milliy-xususiy (agrar/ urban) semantik elementlar aniqlanadi. Maqolada lug‘at materiallari “Oxford Dictionary of English Proverbs” va “O‘zbek xalq maqollari” asosida misollar keltirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, maqollar ikkala tilda ham barqaror birikmalar sifatida nutqni boyitadi, madaniy ko‘prik vazifasini o‘taydi va tarjima jarayonida ehtiyotkorlik talab etadi.