YOSHLAR DUNYOQARASHINI SHAKLLANTIRISHDA MILLIY G‘OYANING FALSAFIY AHAMIYATI
Keywords:
milliy g‘oya, dunyoqarash, ma’naviyat, identitet, ijtimoiy konstruksiya, ijtimoiy-kognitiv yondashuv, kommunikativ harakat, ta’lim falsafasi, yoshlar.Abstract
Ushbu maqolada yoshlar dunyoqarashini shakllantirish jarayonida milliy g‘oyaning falsafiy ahamiyati IMRAD tamoyillari asosida tahlil qilinadi. Kirish qismida muammo dolzarbligi, milliy g‘oyaning ma’naviy-me’yoriy, kognitiv va kommunikativ funksiyalari ochib beriladi. Metodlar bo‘limida hermenevtik va kontent-tahlil, ijtimoiy-kognitiv yondashuv hamda identitet shakllanishi nazariyalari integratsiyasi bayon etiladi. Natijalarda milliy g‘oyaning mazmuniy yadrosi, qadriyatlar klasteri, ijtimoiy ta’limiy muhitdagi qo‘llanilish mexanizmlari hamda muloqot va hamkorlik orqali singdirishning samarali yo‘llari konseptual model ko‘rinishida keltiriladi. Munozara qismida Deweyning tajriba orqali o‘rganish g‘oyalari, Berger va Lyukmannning ijtimoiy konstruksionizmi, Bandura ijtimoiy-kognitiv modeli hamda Eriksonning identitet nazariyasi bilan uyg‘unlik va tafovutlar ko‘rsatiladi; milliy g‘oyani dogmatizmdan xoli, ochiq-muloqot va tanqidiy tafakkur bilan uyg‘unlashtirish zarurligi asoslanadi. Xulosa qismida ta’lim mazmuni, o‘qituvchi kompetensiyalari, mediamadaniyat va yoshlar tashabbuslari kesimida amaliy tavsiyalar beriladi. Maqola nazariy dalillarni mahalliy manbalar hamda xalqaro klassik adabiyotlar bilan uyg‘un holda yoritadi va yoshlar dunyoqarashini barqaror, mas’uliyatli hamda innovatsion ruhda shakllantirishga xizmat qiluvchi falsafiy-metodik yo‘nalishlarni taklif etadi.
References
1. Karimov, I. A. Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. Toshkent: Ma’naviyat, 2008. 176 b.
2. Karimov, I. A. Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar. Toshkent: O‘zbekiston, 2000. 112 b.
3. Dewey, J. Democracy and Education. New York: Macmillan, 1916. 434 p.
4. Berger, P. L.; Luckmann, T. The Social Construction of Reality. Garden City, NY: Doubleday, 1966. 219 p.
5. Bandura, A. Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1986. 617 p.
6. Erikson, E. H. Identity: Youth and Crisis. New York: W. W. Norton, 1968. 336 p.
7. Habermas, J. The Theory of Communicative Action, Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society. Boston: Beacon Press, 1984. 465 p.
8. UNESCO. Global Citizenship Education: Topics and learning objectives. Paris: UNESCO, 2015. 62 p.
9. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. 159 p.
