SUN’IY INTELLEKTNING IQTISODIY FAROVONLIKKA TA’SIRI HAMDA AHOLI DAROMADLARINI OSHIRISHNING YANGI MEXANIZMLARI

Authors

  • G‘aniyev Shaxzod Ilmiy rahbar Qarshi davlat universiteti Iqtisodiyot kafedrasi o‘qituvchisi Author
  • Shoxsanam Boltayeva Qarshi davlat universiteti Iqtisodiyot fakulteti talabasi Author

Keywords:

sun’iy intellekt texnologiyalari,aholi daromadi,trening dasturlar,rivojlangan mamlakatlar,mehnat daromadlar ulushi,trening dasturlar,xodimlar,mehnat bozori,soliq,raqobat.

Abstract

Ushbu maqolada raqamli va transformatsiya davrida sun’iy intellekt (SI) ning mehnat bozoriga va balki iqtisodiyot sohasida paydo bo‘lishi bir nechta ijobiy ta’sirlar va mehnat unumdorligini ,aholi daromadini ijobiy tarzda o‘sishiga sabab bo‘ldi.Jumladan,iqtisodiyot sohasida daromadlarning nomutanosib taqsimlanishiga va transfotmasiya davrida iqtisodiy tengsizlikning yanad            a chuqurlashiga sabab bo‘lmoqda.Mehnat bozorida SI texnologiyalarining jadal rivojlanishi oqibatida bir nechta kasblarni yo‘qolishiga sabab bo‘di va mehnat bozorida yuqori malakali kadrlar uchun katta miqdorda ehtiyoj sezib kelmoqda.Rivojlangan va iqtisodiyot daromadi bo‘yicha yuqori bo‘lgan mamlakatlarda SI texnologiyalari ko‘plab ijobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘di lekin rivojlanayotgan va rivojlanishi past bo‘lgan mamlakatlarda texnologik imkoniyatlardan yetarlicha foydalana olmasligi natijasida ancha ortga qolib ketilayotgani kuzatilmoqda.Ushbu salbiy oqibatlarni ijobiy tarzda yechim toppish maqsadida ushbu maqolada bir qator yechimlar,jumladan xodimlarni qayta o‘qitish va malakasini oshirish maqsadida bir nechta dasturlarni joriy etish,SI texnologiyalardan olinadigan daromadlar uchun qayta taqsimlashga qaratilgan soliqni joriy etish va SI texnologiyalaridan yuqori darajada foydalanish uchun rivojlangan mamlakatlar bilan hamkorlik qilish va aloqalarni kuchaytirish taklif qilinadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 3-iyuldagi PQ-3832-son “Raqamli iqtisodiyotni jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3832-son Qarori. https://lex.uz/docs/-3806053

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sunʼiy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori, 14.10.2024 yildagi PQ-358-son. https://www.lex.uz/docs/-7158604

3. ““Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 05.10.2020 yildagi PF-6079-son. https://lex.uz/docs/-5030957

4. World Bank. Digital Development Report. Washington, 2023.

5. OECD. Artificial Intelligence, Automation and the Future of Work. OECD Publishing, 2021.

6. Brynjolfsson E., McAfee A. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. MIT Press, 2014.

7. Schwab K. The Fourth Industrial Revolution. World Economic Forum, 2016.

8. World Economic Forum. AI and Global Prosperity Report. 2022.

9. Rodrik D. New Technologies and the Future of Work. Harvard University Press, 2020.

10. Acemoglu D., Restrepo P. The Race Between Man and Machine: Implications of Technology for Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 2018.

11. Vaxabov A.V., Xojibekov Sh.X. Yashil iqtisodiyot. Darslik. Toshkent: Universitet, 2020.

12. Yo‘ldoshev N.O. Menejment nazariyasi. Darslik. Toshkent, 2013.

13. Qosimova D. Menejment nazariyasi. Darslik. Toshkent, 2011.

14. ШШ оглы Ганиев, АО Очилов, МШ кизы Суюнова, Актуальные вопросы цифровой трансформации в Новом Узбекистане и за его пределами, Экономический профессиональный журнал. https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=FlqmKcEAAAAJ&citation_for_view=FlqmKcEAAAAJ:UeHWp8X0CEIC

15. ODX Gʻaniyev Shaxzod Shuhrat oʻgʻli, Ilm fan xabarnomasi, Yurtimizda raqamli iqtisodiyot sharoitida kadrlar tayyorlashning zamonaviy tendensiyalari. https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=FlqmKcEAAAAJ&citation_for_view=FlqmKcEAAAAJ:qUcmZB5y_30C

16. IFS Gʻaniyev Shaxzod Shuhrat oʻgʻli, ilm fan xabarnomasi, O‘zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyot sharoitida inson resurslarini samarali boshqarishning ustuvor yo‘nalishlari, https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=FlqmKcEAAAAJ&citation_for_view=FlqmKcEAAAAJ:ZeXyd9-uunAC

17. ASA Gʻaniyev Shaxzod Shuhrat oʻgʻli, Web of Scientist: International Scientific Research Journal (WoS), Priority directions for effective human resource management in the context of the digital economy in the republic of Uzbekistan, https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=FlqmKcEAAAAJ&citation_for_view=FlqmKcEAAAAJ:hC7cP41nSMkC

Downloads

Published

2026-01-18