TOSHKENT SHAHRI HAVO IFLOSLANISHINING OMILLARI VA STATISTIK TAHLILI
Keywords:
Toshkent shahri, havo ifloslanishi, PM2.5, PM10, inversiya, yog‘ingarchilik, arid jarayonlar, antropogen yuklama, transport emissiyalari, sanoat chiqindilari, urbanizatsiya, ekologik monitoring, havo sifati, mavsumiy omillar, ekologik xavfsizlik.Abstract
Hozirgi kunda havoning ifloslanishi butun dunyoda global ekologik muammoga aylanib bormoqda. Havodagi zararli moddalar miqdorining ortishi inson salomatligiga, ekologik tizimlarga hamda iqtisodiy barqarorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu maqolada Toshkent shahridagi havo ifloslanishining asosiy omillari tahlil qilinib, mavjud statistika asosida havoning holati chuqur o‘rganiladi. Shuningdek, mavzu doirasidan mahalliy va xorijiy tadqiqitchi olimlarning fikrlari umumlashtirilib, kerakli tavsiyalar keltirilgan.
References
1. Dockery, D.W., & Schwartz, J. (1993). Epidemiological studies on particulate air pollution and health outcomes. Environmental Health Perspectives, 101(Suppl 5), 23–32.
2. Ramanathan, V., & Hansen, J. (2011). Aerosols, greenhouse gases, and climate interactions. Journal of Climate Research, 24(6), 1123–1145.
3. Brauer, M. (2016). Modeling urban air pollution sources and exposure. Atmospheric Environment, 145, 1–10.
4. World Health Organization (WHO, 2020). Air quality guidelines: Global update. Geneva: WHO.
5. Qodirov, A.A. (2022). Toshkent shahrida havo ifloslanishining asosiy omillari va ularni tahlil qilish. O‘zbekiston Ekologik Tadqiqotlar Jurnali, 3(2), 15–28.
6. Saidova, S.S. (2023). Toshkent shahrida SO₂ va NO₂ konsentratsiyalarining mavsumiy o‘zgarishlari. Atmosfera Monitoring Tadqiqotlari, 5(1), 33–47.
7. Hamroqulov, L.L. (2024). Urbanizatsiya jarayonlari va Toshkent atmosferasining tabiiy filtratsiya tizimiga ta’siri. Shahar Ekologiyasi, 6(1), 18–32.