RAQAMLI DASTUR ASOSIDA SIQILISH DEFORMATSIYASINI ZAMONAVIY METOD ORQALI OʻRGANISH

Yementayeva Aynur lsmadiyarovna; Muhamedsaidov Bakidjan Karimovich

Authors

Yementayeva Aynur lsmadiyarovna Nizomiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy Pedagogika Universiteti Professional ta'lim va san'at fakulteti Texnologik Ta'lim talabasi Author
Muhamedsaidov Bakidjan Karimovich Ilmiy rahbar: Professor-o’qituvchi Author

Keywords:

Raqamli modellashtirish, Siqilish deformatsiyasi, Visko-elastik materiallar, Oxirgi elementlar usuli (FEM), Katta deformatsiya, Kompozit materiallar, Tolali strukturalar, Stress–strain xatti-harakat, Virtual simulyatsiya, Material xatti-harakati, Chiziqli bo‘lmagan analiz, Energiya yutilishi, Buzilish zonalari, Anizotrop deformatsiya, Tajriba validatsiyasi

Abstract

Ushbu maqolada materiallarning siqilish deformatsiyasini o‘rganishda raqamli dasturiy vositalardan foydalanishning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. An’anaviy laboratoriya tajribalari bilan taqqoslaganda, kompyuter modellash usullari deformatsiya jarayonini aniqroq, xavfsizroq va tezkor baholash imkonini berishi ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqotda mashinasozlik, qurilish materiallari va metallurgiya sohalarida keng qo‘llaniladigan elementlarning siqilish ostidagi holati raqamli simulyatsiya orqali tahlil qilindi. Bunda asosiy e’tibor stress–strain (kuchlanish–deformatsiya) grafigini qurish, kritik yuklamani aniqlash, materialning elastik va plastik bosqichlarini ajratish, shuningdek, nosimmetrik deformatsiya zonalarini aniqlashga qaratildi.

Maqolada ANSYS, Abaqus yoki SolidWorks Simulation kabi platformalarda sonli hisoblash metodlari – oxirgi elementlar usuli (FEM) asosida olib borilgan tajribalarning natijalari berilgan. Raqamli tahlil natijalari real sinov ma’lumotlari bilan solishtirilib, modelning aniqligi baholandi. Tadqiqot natijalari zamonaviy raqamli metodlarning materiallarning mexanik xususiyatlarini prognoz qilishda samarali ekanini ko‘rsatadi hamda ishlab chiqarish jarayonlarida sifatni optimallashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.

References

1. Holzapfel, G. A., & Ogden, R. W. “Simulation of fiber-reinforced viscoelastic structures subjected to finite strains.” Journal of the Mechanics and Physics of Solids,

2. Chen, W. & Adams, D. “Visko-elastik kompozit materiallarning siqilishga ishlov berish holatida oxirgi elementlar tahlili.”

3. Zienkiewicz, O. C., Taylor, R. L., & Zhu, J. Z. “Oxirgi elementlar usuli: Asoslari va fundamental tamoyillari.” Elsevier, 2013.

4. Bathe, K. J. “Oxirgi elementlar protseduralari.” MIT Press, 2006.

5. ScienceDirect (Elsevier). https://www.sciencedirect.com

6. SpringerLink. https://link.springer.com

7. Wiley Online Library. https://onlinelibrary.wiley.com

8. ResearchGate. https://www.researchgate.net