QANDLI DIABET FONIDA OG‘IZ BO‘SHLIG‘I SHILLIQ QAVATI ZARARLANISHLARINING KLINIK-DIAGNOSTIK XUSUSIYATLARI

Authors

  • Ho‘jamberdiyev Behzod Botir o‘g‘li Central Asian Medical University Author

Keywords:

qandli diabet, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati, kserostomiya, oral kandidoz, stomatit, glossit, klinik diagnostika, laborator tekshiruv, HbA1c, profilaktik monitoring.

Abstract

Ushbu maqolada qandli diabet fonida og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati zararlanishlarining klinik-diagnostik xususiyatlari tahlil qilinadi. Qandli diabetda surunkali giperglikemiya, mikrosirkulyatsiya buzilishi, immun javobning pasayishi, so‘lak bezlari faoliyatining o‘zgarishi va og‘iz mikrobiotasidagi disbalans shilliq qavat kasalliklarining ko‘proq uchrashi, uzoq davom etishi va qaytalanishiga olib kelishi mumkin. Maqolada diabet bilan bog‘liq kserostomiya, og‘iz kandidozi, stomatit, glossit, achishish sindromi, ta’m sezish buzilishi, travmatik yaralar va bitish jarayonining sekinlashuvi kabi holatlarning klinik ko‘rinishlari hamda ularni tashxislashda anamnez, stomatologik ko‘rik, glikemik nazorat ko‘rsatkichlari, so‘lak tekshiruvi, mikrobiologik va sitologik usullarning ahamiyati yoritilgan.

References

1. World Health Organization. Diabetes [Elektron resurs]. - Geneva: WHO, 2024. - URL: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes (murojaat sanasi: 26.06.2026).

2. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 11th ed. [Elektron resurs]. - Brussels: IDF, 2025. - URL: https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/ (murojaat sanasi: 26.06.2026).

3. Rohani B. Oral manifestations in patients with diabetes mellitus // World Journal of Diabetes. - 2019. - Vol. 10, No. 9. - P. 485-489.

4. Gonzalez-Serrano J., Serrano J., Lopez-Pintor R. M., Paredes V. M., Casañas E., Hernandez G. Prevalence of oral mucosal disorders in diabetes mellitus patients compared with a control group // Journal of Diabetes Research. - 2016. - Vol. 2016. - Article ID 5048967.

5. Hu D., Zhang Y., Wang Y., Li X. Salivary biomarkers in diabetes mellitus diagnostics // Frontiers in Endocrinology. - 2025. - Vol. 16. - Article 12338159.

6. Saenz-Ravello G., et al. The role of oral biomarkers in the assessment of systemic diseases // International Journal of Molecular Sciences. - 2024. - Vol. 25. - Article 11719684.

7. Huang S., et al. Prevalence of xerostomia in patients with type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis // BMC Oral Health. - 2025. - Vol. 25. - Article 12042386.

8. Taylor M., Brizuela M. Oral candidiasis [Elektron resurs] // StatPearls. - Treasure Island: StatPearls Publishing, 2023. - URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK545282/ (murojaat sanasi: 26.06.2026).

9. Tamai R., et al. Candida infections: the role of saliva in oral health and disease // Journal of Fungi. - 2025. - Vol. 11. - Article 12029948.

10. European Federation of Periodontology. Perio & Diabetes [Elektron resurs]. - URL: https://www.efp.org/for-patients/gum-disease-general-health/perio-diabetes/ (murojaat sanasi: 26.06.2026).

11. Chapple I. L. C., Genco R.; Working group 2 of joint EFP/AAP workshop. Diabetes and periodontal diseases: consensus report of the Joint EFP/AAP Workshop on Periodontitis and Systemic Diseases // Journal of Periodontology. - 2013. - Vol. 84, Suppl. 4. - P. S106-S112.

12. Centers for Disease Control and Prevention. Diabetes basics [Elektron resurs]. - 2026. - URL: https://www.cdc.gov/diabetes/about/index.html (murojaat sanasi: 26.06.2026).

Downloads

Published

2026-07-14