VOYAGA YETMAGANLAR O‘RTASIDA KUCHLI TA’SIR QILUVCHI DORI VOSITALARI ISTE’MOLINING OLDINI OLISH: MILLIY QONUNCHILIK VA XALQARO TAJRIBA TAHLILI.

Authors

  • Madaminov Murod Oybek o’g’li Saydaliyevich O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi kursanti Author
  • Rahimxo’jayev Rustam Nishonxojayevich O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi Jinoyatchilikka qarshi kurashish fakulteti Tezkor qidiruv faoliyati kafedrasi boshlig‘i. Author

Keywords:

voyaga yetmaganlar, giyohvandlik, kuchli ta'sir qiluvchi dori vositalar, profilaktika, milliy qonunchilik, xalqaro tajriba.

Abstract

Giyohvadlik yoki unga tenglashtirilgan moddalarni muntazam ravishda iste’mol qilish – inson ijtimoiy muhitiga juda yomon tasir qiladigan va sog’ligiga jiddiy xavf tug’diruvchi xulq-atvor hisoblanadi. Bugungi kunimizda kuchli tasir qiluvchi dori vositalari iste’moli nafaqat yoshi kata insonlarning, balkida voyaga yetmagan yani o’n sakkiz yoshdan kichiklarga ham xavf solmoqda. Eng yomon tarafi yoshlar giyohvandlikga o’z ixtiyorlari bilan emas, tashqi muhit – maktabdagi do’stlar, ko’chadagi tanishlar va jamoadagi ta’sirchanlik tufayli berilib ketmoqdalar. Yurtimizda voyaga yetmaganlarni giyohvantlik moddalarini iste’mol qilishini oldini olish uchun ko’plab qonun hujjatlari ishlab chiqarilgan. Ayniqsa so’ngi yillarda qabul qilingan qonunchilik hujjatlari, huquqni muhofaza qilish organalrining samarali harakatlari hamda xalqaro tajribalar orqali giyohvandlik havfi kamayib bormoqda. So’zimiz davomida voyaga yetmaganlarning giyohvadlik vositalari va kuchli tasir qiluvchi dori vositalarini iste’mol qilishini oldini olishga qaratilgan milliy qonunchilikimiz va xalqaro tajribalar haqida batafsil ma’lumot beriladi.                   

References

1. O'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi – yangi tahrir - 30.04.2023

2. BMT "Bola huquqlari to'g'risida"gi Konvensiyasi – 20.11.1989 y.

3. O'zbekiston Respublikasining "Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar to'g'risida"gi Qonuni (813-I-son) – 19.08.1999 y.

4. O'zbekiston Respublikasining "Voyaga yetmaganlar o'rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to'g'risida"gi Qonuni – 29.09.2010 y.

5. O'zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi (271, 273, 274, 251¹-moddalar) – 22.09.1994 y

6. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Dori vositalari noqonuniy aylanishining oldini olish choralarini kuchaytirish to'g'risida"gi PQ-4438-son Qarori – 06.09.2019 y.

7. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Aholi salomatligi va millat genofondini giyohvandlik va narkojinoyatlardan samarali himoya qilish bo'yicha kompleks chora-tadbirlar to'g'risida"gi PF-207-son Farmoni – 03.11.2025 y

8. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "O'zbekiston Respublikasida kuchli ta'sir qiluvchi moddalar muomalasini tartibga solish to'g'risida"gi 818-son Qarori – 27.09.2019 y.

9. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Alohida toifadagi kuchli ta'sir qiluvchi moddalar muomalasini tartibga solish to'g'risidagi nizomni tasdiqlash haqida"gi 632-son Qarori – 04.10.2024 y.

Elektron manbalar:

10. https://lex.uz/

11. https://inlibrary.uz/index.php/zdift/article/view/66166

12. https://www.in-academy.uz/index.php/ZDIFT/article/view/22178

13. https://gov.uz/oz/muzrabot/news/view/125932

14. https://cyberleninka.ru/article/n/voyaga-yetmaganlarga-nisbatan-sodir-etiladigan-tazyiq-va-zoravonliklarni-oldini-olish-borasida-tashkilotlar-bilan-hamkorlikni

15. https://www.norma.uz/oz/qonunchilikda_yangi/kuchli_tasir_qiluvchi_moddalar_ruyhatiga_nimalar_kiradi

16. https://planetyouth.org/the-icelandic-prevention-model/

17. https://osot.ubc.ca/2025/09/23/icelandic-prevention-model/

18. https://nida.nih.gov/sites/default/files/redbook_0.pdf

19. https://nida.nih.gov/research-topics/prevention

Downloads

Published

2026-07-05