O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN FABACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZASIGA AMALIY TAVSIYALAR
Keywords:
Atrof-muhit va o‘simliklar olamini muhofaza qilish masalasi zamonaviy ekologik muammolar tizimida ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda. Insoniyat taraqqiyoti jarayonida tabiiy resurslardan keng ko‘lamda va ko‘pincha nazoratsiz foydalanish natijasida ekologik muvozanatning buzilishi, iqlim o‘zgarishi, tuproq degradatsiyasi hamda bioxilma-xillikning qisqarishi kabi salbiy jarayonlar yuzaga kelmoqda. Shu bois atrof-muhitni asrash masalasi nafaqat tabiiy fanlar, balki ijtimoiy-iqtisodiy va huquqiy sohalarning ham dolzarb tadqiqot obyektiga aylangan.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Qizil Kitobining 2019 yilgi nashriga kiritilgan Burchoqdoshlar – Fabaceae oilasi vakillarining tarqalishi, ekologik va muhofaza holati tahlil qilindi. Ushbu oila tahlili jarayonida 4 ta guruh bo‘icha ham qizil kitobga kiritilgan turlar uchrayabdi. Soni qisqarib borayotgan turlar tahlil qilinganda asosan bu turlarni yo‘q bo‘lishiga sabab bo‘luvchi omillar quyidagicha guruhlarga bo‘linadi: chorva molarining nazoratsiz boqilishi, yerlarni qishloq xo‘jaligi uchun o‘zlashtirilishi, dorivor o‘simlik sifatida foydalanishish, antropogen omillar, iqlim o‘zgarishlari.Yuqorida ko‘rsatilgan omillarga alohida e’tibor berish kerak chunki turlar soni kundan kunga kamaymoqda.
References
1.Ўзбекистон Республикасининг Қизил китоби, I жилд: Ўсимликлар. – Т.: "Tasvir" нашриёт уйи, 2019. – 246-275 б.
2.Asfaw, MM, & Abebe, FB (2021). Efiopiyadagi Fabaceae oilasiga mansub an'anaviy dorivor o'simlik turlari: tizimli sharh. Xalqaro o'simlik biologiyasi jurnali, 12(1), 8473.
3.Rahman, AHMM, & Parvin, MIA (2014). Bangladeshning Rajshahi shahrida Fabaceae oilasining dorivor qo'llanilishini o'rganish. O'simlikshunoslik bo'yicha tadqiqotlar, 2(1), 6-8.
4.Maroyi, A. Zimbabveda Fabaceae oilasining dorivor maqsadlarda qo'llanilishi: Sharh. O'simliklar. 2023; 12 (6): 1255.
5.Ahmad, F., Anwar, F., & Hira, S. (2016). Fabaceae oilasining dorivor ahamiyati haqida sharh. Farmakologiya onlayn, 3, 151-157.
6. Флора Узбекистана. Том V. Сост.: Бондаренко О.Н., Бутков А.Я., Введенский А.И. и др. – Ташкент, 1961. –
7. Flora Uzbekistana. – Tashkent: Academy of Sciences of the Uzbek SSR, 1941–1962.
8. Opredelitel rasteniy Sredney Azii. – Tashkent: Fan, 1968–1993.
9. Flora of the USSR. – Moscow–Leningrad: Academy of Sciences of the USSR, 1934–1964.
