DEONTOLOGIK KOMPETENSIYA: ZAMONAVIY PEDAGOGIKA VA TILSHUNOSLIKDA NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLAR VA AMALIYOT
Keywords:
deontologik kompetensiya, kasbiy etika, pedagogik burch, tilshunoslik, akademik halollik, kasbiy identifikatsiya, axloqiy dilemma, kompetensiya yondashuvi.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy oliy taʼlim tizimida, xususan tilshunoslik va chet tillarini oʻqitish sohasida mutaxassislarning deontologik kompetensiyasini shakllantirish muammolari chuqur tahlil qilingan. Deontologik kompetensiyaning tuzilmaviy komponentlari (kognitiv, aksiolоgik, faoliyatli) aniqlangan boʻlib, uning kasbiy madaniyatdagi oʻrni ochib berilgan. Maqolada 8 ta yetakchi olimlarning ilmiy qarashlariga asoslangan iqtiboslar keltirilgan holda, deontologik meʼyorlarning nafaqat axloqiy, balki pedagogik samaradorlik omili ekanligi isbotlangan. Shuningdek, Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalarida ushbu kompetensiyaning rivojlanish darajasini oshirish boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Mazepova L.N. Professionalnaya etika i deontologiya pedagoga. – Moskva: Akademiya, 2019. – 210 b.
2. Boltayev U.B. Milliy pedagogik anʼanalar va zamonaviy taʼlim texnologiyalari. – Toshkent: Fan, 2021. – 156 b.
3. Piaget J. The Moral Judgment of the Child. – New York: Free Press, 2018 (Reprint). – 312 p.
4. Strike K.A. Ethical Leadership and Schools: Creating Community in Democratic Societies. – Thousand Oaks: Corwin Press, 2020. – 180 p.
5. Kuzmina N.V. Professionalizm lichnosti pedagoga i rukovoditelya. – Sankt-Peterburg: SPbGPU, 2017. – 245 b.
6. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. – Paris: UNESCO Publishing, 2023. – 45 p.
7. Mirziyoyev Sh. Taʼlim sifatini baholashning nazariy va amaliy asoslari. // Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar jurnali. – 2022. – №3. – 30-38 b.
8. Ushinskiy K.D. Chelovek kak predmet vospitaniya. (Tarjima va izohlar bilan). – Toshkent: Oʻqituvchi, 2015. – 410 b.
9. Oʻzbekiston Respublikasining "Taʼlim toʻgʻrisida"gi Qonuni. – Toshkent, 2020 (yangi tahrir 2023).
10. Urishov Sh.M. Chet tillarini oʻqitishda kasbiy etika masalalari. // Xorijiy tillar pedagogikasi ilmiy-uslubiy jurnali. – 2025. – №1. – 12-18 b.
