VITILIGO KASALLIGI: SABABLARI, DIAGNOSTIKASI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI SAMARADORLIGI

Authors

  • Mahammadov Muxammadyusuf Muzaffar o‘g‘li Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabalari Author
  • Abduvoxidov Ozodbek Sirojiddin o‘g‘li Toshkent davlat tibbiyot universiteti “Tibbiy radiologiya” kafedrasi asistenti Author
  • Shakirova Lobar Mavlon qizi Toshkent davlat tibbiyot universiteti “Tibbiy radiologiya” kafedrasi asistenti Author

Keywords:

vitiligo, melanin, teri, autoimmun kasallik, davolash, kortikosteroidlar, fototerapiya, immunomodulyatorlar, autotransplantatsiya, melanotsit, kamuflyaj, mikropigmentatsiya, depigmentatsiya.

Abstract

Vitiligo — bu terining ayrim sohalarida melanin pigmentining qisman yoki to‘liq yo‘qolishi bilan xarakterlanuvchi surunkali dermatologik kasallik bo‘lib, natijada aniq chegaralangan depigmentatsiyalangan dog‘lar paydo bo‘ladi. Ushbu kasallik yosh, jins yoki etnik kelib chiqishidan qat’i nazar, har qanday insonda uchrashi mumkin bo‘lib, kasalligining global tarqalishi 0,5–2% ni tashkil etadi (World Health Organization, 2021). Kasallik yuqumli yoki hayot uchun xavfli bo‘lmasa-da, kosmetik muammolar va jamiyatdagi noto‘g‘ri tushunchalar sababli bemorlarning psixologik va ijtimoiy holatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada vitiligoning zamonaviy ilmiy tushunchalari ko‘rib chiqilib, uning etiopatogenezi — genetik moyillik, autoimmun mexanizmlar, endokrin buzilishlar hamda tashqi muhit omillari — yoritiladi. Shuningdek, diagnostika usullari, jumladan klinik ko‘rik, Wood lampasi yordamida tekshirish va differensial diagnostika masalalari tahlil qilinadi. Bundan tashqari, zamonaviy davolash strategiyalari — topikal kortikosteroidlar, kalsinevrin ingibitorlari, fototerapiya (NB-UVB), lazer terapiyasi, immunomodulyator vositalar, melanotsit transplantatsiyasi hamda kamuflyaj va mikropigmentatsiya kabi kosmetik usullar — keng yoritilgan. Tahlil natijasida vitiligo bilan og‘rigan bemorlar uchun individual davolash rejasini tuzish va kasallikni erta aniqlash muhimligi ta’kidlanadi, bu esa davolash samaradorligini oshirish va bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga yordam beradi.

References

1. Alikhan A, Felsten LM, Daly M, Petronic-Rosic V. Vitiligo: a comprehensive overview Part I. Introduction, epidemiology, quality of life, diagnosis, differential diagnosis, associations, histopathology, etiology, and work-up. Journal of the American Academy of Dermatology. 2011;65(3):473–491.

2. Ezzedine K, Eleftheriadou V, Whitton M, van Geel N. Vitiligo. Lancet. 2015;386(9988):74– 84.

3. Rodrigues M, Ezzedine K, Hamzavi I, Pandya AG, Harris JE. New discoveries in the pathogenesis and classification of vitiligo. Journal of the American Academy of Dermatology. 2017;77(1):1–13.

4. Taïeb A, Picardo M. Clinical practice: vitiligo. New England Journal of Medicine. 2009;360(2):160–169.

5. Lotti T, Hercogová J, Schwartz RA, Prignano F. Vitiligo: problems and solutions. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2008;1:21–28.

6. Harris JE. Cellular stress and innate inflammation in organ-specific autoimmunity: lessons learned from vitiligo. Immunological Reviews. 2016;269(1):11–25.

7. Schallreuter KU, Bahadoran P, Picardo M, Slominski A, Elassiuty YE, Kemp EH, Giachino C, Liu JB. Vitiligo pathogenesis: autoimmune disease, genetic defect, excessive reactive oxygen species, calcium imbalance, or what else? Experimental Dermatology. 2008;17(2):139–160.

8. Birlea SA, Spritz RA, Norris DA. Vitiligo pathogenesis: autoimmune disease, genetic defect, stress, or none of the above? Journal of Investigative Dermatology. 2012;132(12):2682–2689.

9. Whitton ME, Pinart M, Batchelor J, Leonardi-Bee J, Gonzalez U, Jiyad Z, Eleftheriadou V, Ezzedine K. Interventions for vitiligo. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015;(2):CD003263.

10. van Geel N, Goh BK, Ongenae K, De Mil M, De Schepper S, Lambert J. A review on the use of phototherapy in vitiligo. Dermatologic Clinics. 2017;35(2):157–171.

11. Njoo MD, Westerhof W. Vitiligo: pathogenesis and treatment. American Journal of Clinical Dermatology. 2001;2(3):167–181.

12. World Health Organization (WHO). Vitiligo: Diagnosis and Management Guidelines. Geneva: World Health Organization; 2021.

Downloads

Published

2026-05-28