ЗАИМОДЕЙСТВИЕ ИНСПЕКТОРОВ ПРОФИЛАКТИКИ С ИНСПЕКТОРАМИ ПСИХОЛОГАМИ В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ СИСТЕМЫ ПРОФИЛАКТИКИ ПРАВОНАРУШЕНИЙ СРЕДИ НАСЕЛЕНИЯ
Keywords:
jinoyatchilikning oldini olish, psixologik hamkorlik, huquqbuzarliklar profilaktikasi, profilaktika inspektori, inspektor-psixolog, inspektorlar o`rtasida hamkorlik.Abstract
Ushbu maqolada profilaktika inspektorlari va psixolog-inspektorlar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni takomillashtirish masalalari tizimli va kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqbuzarliklarning oldini olish jarayonida mazkur hamkorlikning nazariy asoslari, amaliy ahamiyati hamda institutsional rivojlanish yo‘nalishlari chuqur o‘rganilgan.
Muallif zamonaviy ilmiy adabiyotlar, klassik kriminologik va psixologik nazariyalar, shuningdek, so‘nggi yillarda olib borilgan amaliy tadqiqotlar natijalari hamda O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchilik hujjatlariga tayangan holda, profilaktika tizimida psixologik yondashuvning o‘rni va ahamiyatini asoslab beradi. Ayniqsa, shaxsning xulq-atvoriga ta’sir etuvchi ijtimoiy-psixologik omillarni aniqlash va ularga individual yondashuv asosida profilaktik chora-tadbirlar ishlab chiqish zarurligi alohida ta’kidlanadi.
Tadqiqot davomida profilaktika inspektorlari va psixolog-inspektorlar o‘rtasidagi hamkorlikning amaldagi holati tahlil qilinib, uning samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotgan bir qator tashkiliy, metodik va axborot almashinuvi bilan bog‘liq muammolar aniqlangan. Jumladan, ma’lumotlar bazasining yetarli darajada integratsiyalanmagani, hamkorlikning tizimli emasligi hamda individual profilaktik ishlarning yetarlicha chuqurlashtirilmaganligi asosiy kamchiliklar sifatida qayd etilgan.
Shu bilan birga, maqolada mazkur muammolarni bartaraf etish va tizim samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqilgan. Ular orasida idoralararo hamkorlikni institutsional darajada mustahkamlash, yagona elektron axborot tizimini joriy etish, psixologik diagnostika usullarini keng qo‘llash hamda profilaktika inspektorlarining psixologik kompetensiyasini oshirish masalalari alohida o‘rin tutadi.
Maqolada shuningdek, huquqbuzarliklar profilaktikasida psixologik yondashuvning roli, individual profilaktik ishlarning samaradorligini oshirish mexanizmlari hamda idoralararo hamkorlikni rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari keng yoritilgan.
References
1. Дюркгейм Э. О разделении общественного труда. М.: Наука, 1991.
2. Кудрявцев В.Н., Долгова А.И. Преступность и преступное поведение: Учебник. М.: Юрист, 2008.
3. Clarke R.V., Cornish D.B. The Reasoning Criminal: Rational Choice Perspectives on Offending. New York: Springer-Verlag, 1986.
4. Закон Республики Узбекистан «О профилактике правонарушений» от 14 мая 2014 года №ЗРУ-371.
5. Абдуллаев А.А., Халиков Ш.Х., Джураев Н.А. Профилактика правонарушений в Узбекистане: современные проблемы и пути их решения. Ташкент: Академия МВД РУз, 2020.
6. Bandura A. Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1977.
7. Указ Президента Республики Узбекистан от 10.04.2017 № УП-5005
«О мерах по коренному повышению эффективности деятельности органов внутренних дел».
8. Постановление Президента Республики Узбекистан от 14.03.2017 № ПП-2833
«О мерах по дальнейшему совершенствованию системы профилактики правонарушений».
9. Шаумаров З., Насимов А. Профилактика правонарушений среди молодежи. – 2025.
10. Уразалиев М. Правоохранительные органы как субъекты профилактики правонарушений. – 2023.
11. Лунеев В.В. Преступность XX–XXI веков: мировые тенденции. – М.: Норма, 2012.
12. Долгова А.И. Криминология. – М.: Норма, 2021.
13. Антонян Ю.М. Психология преступного поведения. – М.: Юрайт, 2020.
14. Кудрявцев В.Н., Эминов В.Е. Криминология. – М.: Юрист, 2015.