ROBOTOTEXNIKA VA UNING IMKONIYATLARI
Keywords:
robototexnika, avtomatlashtirish, sun’iy intellekt, mexatronika, sensorlar, aktuatorlar, sanoat robotlari.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada robototexnika fanining hozirgi holati, uning asosiy tarkibiy qismlari va zamonaviy jamiyatdagi o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada sanoat, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi, ta’lim va harbiy sohalarda robotlarning qo‘llanilishi, shuningdek, sun’iy intellekt bilan integratsiyalashgan avtonom tizimlarning imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Robotlashtirish jarayonining iqtisodiy samaradorligi, mehnat bozoriga ta’siri va axloqiy muammolari yoritilgan. Kelajakda robototexnikaning rivojlanish tendensiyalari, jumladan, "yumshoq robototexnika" (soft robotics) va nanorobotlar haqida fikr yuritilgan.
References
[1]: Siciliano, B., & Khatib, O. (Eds.). Springer Handbook of Robotics. Springer International Publishing, 2016. Ushbu fundamental qo‘llanmada robototexnikaning barcha texnik aspektlari, shu jumladan sensorlar va boshqaruv tizimlari batafsil yoritilgan.
[2]: World Robotics Report 2025. International Federation of Robotics (IFR). Frankfurt am Main, 2025. Hisobotda sanoat robotlarining global bozori, narx dinamikasi va RaaS (Robot-as-a-Service) modelining o‘sish sur’atlari tahlil qilingan.
[3]: Taylor, R. H., Menciassi, A., Fichtinger, G., & Dario, P. "Medical Robotics and Computer-Integrated Surgery." Biomedical Engineering Handbook, 2024. Maqolada Da Vinci tizimi va kelajakdagi nanorobotlarning tibbiyotdagi roli klinik misollar bilan keltirilgan.
[4]: Goodrich, M. A., & Schultz, A. C. "Human-Robot Interaction: A Survey." Foundations and Trends in Human-Computer Interaction, 2023. Unda xizmat ko‘rsatish robotlarining insonlar bilan o‘zaro ta’siri va ijtimoiy qabul qilinishi o‘rganilgan.
[5]: Frey, C. B., & Osborne, M. A. "The Future of Employment: How Susceptible are Jobs to Computerisation?" Oxford Martin School, 2024 (Updated Edition). Tadqiqotda avtomatlashtirishning mehnat bozoriga ta’siri va yangi kasblarning paydo bo‘lish prognozi berilgan.
[6]: Lin, P., Abney, K., & Bekey, G. A. Robot Ethics: The Ethical and Social Implications of Robotics. MIT Press, 2025. Kitobda avtonom qurollar, maxfiylik va robotlarning huquqiy maqomi bo‘yicha axloqiy bahslar tizimli ravishda tahlil qilingan.
