SUN’IY INTELLEKT – TARAQQIYOT KALITI

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining  zamonaviy jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni, uning iqtisodiyot, ta’lim, tibbiyot va  davlat boshqaruvi sohalaridagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi.  Shuningdek, sun’iy intellekt rivojlanishining istiqbollari va dolzarb muammolari  yoritib beriladi.Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, raqamli texnologiyalar, innovatsiya,  avtomatlashtirish, raqamli iqtisodiyot. XXI asr texnologik taraqqiyot davri sifatida tarixga kirib bormoqda. Ushbu  jarayonda sun’iy intellekt texnologiyalari jamiyat hayotining barcha jabhalariga  jadal kirib kelmoqda. Sun’iy intellekt inson faoliyatini yengillashtiruvchi,  samaradorlikni oshiruvchi va yangi imkoniyatlarni yaratib beruvchi muhim omil  hisoblanadi. Sun’iy intellekt – bu kompyuter tizimlarining inson tafakkuriga xos bo‘lgan  tahlil qilish, o‘rganish, qaror qabul qilish kabi qobiliyatlarni amalga oshirishidir.  Ilmiy adabiyotlarda sun’iy intellekt algoritmlar, mashinaviy o‘rganish va neyron  tarmoqlar asosida rivojlanadi. Sun’iy intellekt iqtisodiy rivojlanishning muhim drayveri hisoblanadi. Ishlab  chiqarish jarayonlarining avtomatlashtirilishi, mehnat unumdorligining oshishi va  resurslardan oqilona foydalanish SI yordamida amalga oshirilmoqda. Ta’lim tizimida sun’iy intellekt individual o‘qitish, bilimlarni baholash va  masofaviy ta’limni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Bu esa ta’lim sifatini  oshirishga xizmat qiladi. Tibbiyot sohasida sun’iy intellekt kasalliklarni erta aniqlash, tashxis qo‘yish  va davolash samaradorligini oshirish imkonini bermoqda. Davlat boshqaruvida sun’iy intellekt ochiqlik, tezkorlik va shaffoflikni  ta’minlashga xizmat qiladi. Elektron hukumat tizimlari bunga yaqqol  misoldir.Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishida sun’iy intellekt muhim rol  o‘ynaydi. Moliyaviy texnologiyalar, elektron savdo va logistika sohalarida SI keng  qo‘llanilmoqda. Sun’iy intellekt bilan bog‘liq axloqiy, huquqiy va xavfsizlik masalalari  dolzarb hisoblanadi. Ma’lumotlar xavfsizligi va inson omilining cheklanishi  muhim muammolar sirasiga kiradi. Kelajakda sun’iy intellekt от texnologiyalarining yanada rivojlanishi jamiyat  taraqqiyotini yangi bosqichga olib chiqadi. Aqlli shaharlar va aqlli ishlab chiqarishSun’iy intellekt bugungi kunda jamiyat taraqqiyotining muhim strategik  omiliga aylanib bormoqda. Tadqiqotchilar fikriga ko‘ra, “sun’iy intellekt – bu  mashinalarga inson tafakkuriga xos bo‘lgan o‘rganish va qaror qabul qilish  qobiliyatlarini singdirishga qaratilgan ilmiy yo‘nalishdir” Ushbu texnologiyalar  iqtisodiyot, ta’lim, tibbiyot va davlat boshqaruvi sohalarida keng qo‘llanilmoqda. Jahon iqtisodiy forumining ta’kidlashicha, “sun’iy intellekt texnologiyalari  global iqtisodiy o‘sishni tezlashtiruvchi asosiy innovatsion omillardan biridir”. Ta’lim sohasida esa UNESCO ma’lumotlariga ko‘ra, “sun’iy intellektdan  foydalanish ta’lim jarayonini individuallashtirish va samaradorlikni oshirish  imkonini beradi”.Shuningdek, tibbiyot sohasida E.Topolning fikricha, “sun’iy intellekt inson  shifokor faoliyatini to‘ldiruvchi va tashxis aniqligini oshiruvchi vosita  hisoblanadi”. Davlat boshqaruvi tizimida esa OECD tomonidan “sun’iy intellekt  ochiqlik va boshqaruv samaradorligini ta’minlovchi muhim mexanizm” sifatida  e’tirof etilgan.