SIMPATIK NERV TIZIMI VA ARTERIAL BAROREFLEKSNING O‘ZARO TA’SIRI: ARTERIAL BOSIM REGULYATSIYASINING INTEGRATIV NEYRO-GUMORAL MODELI
Keywords:
Arterial bosim, barorefleks, simpatik aktivlik, avtoregulyatsiya, ikki konturli model, neyro - gumoral regulyatsiya, arterial gipertenziyaAbstract
Arterial bosimning barqarorligi gemodinamik gomeostazni ta’minlovchi asosiy fiziologik parametrdir. Mazkur maqolada arterial bosim regulyatsiyasining zamonaviy mexanizmlari simpatik nerv tizimi va arterial barorefleksning o‘zaro funksional integratsiyasi nuqtai nazaridan tahlil qilindi. Barorefleks ikki konturli avtoregulyatsiya tizimi sifatida ko‘rib chiqildi: xronotrop (yurak tezligi) va vaskulyar (tomir tonusi) konturlari. Simpatik gipertonus sharoitida umumiy periferik tomir qarshiligi ortishi, yurak minut hajmining o‘zgarishi hamda renin - angiotenzin - aldosteron tizimi faollashuvi arterial gipertenziya rivojlanishining asosiy patogenetik bo‘g‘inlari sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatildi. Neyro - gumoral mexanizmlarning o‘zaro kompensator xususiyati qisqa muddatli regulyatsiyada gemodinamik barqarorlikni saqlaydi, biroq surunkali vegetativ disbalans sharoitida barorefleks sezgirligining pasayishi kuzatiladi. Olingan tahlil natijalari arterial gipertenziya rivojlanishida markaziy va periferik nazorat tizimlarining muvofiqlashuvi buzilishi hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini tasdiqlaydi.
References
1. MarkeloO. A. (2015). Issledovanie arterialnogo barorefleksa kak sistemy avtoregulyatsii s dvumya konturami obratnoy svyazi.
2. Shaydyuk, O. Yu., & Taratuxin, E. O. (2013). Simpaticheskaya aktivnost i arterialnaya gipertoniya: vozmozhnosti korrektsii.
3. Shalygin, L. D. (2015). Sovremennye predstavleniya o mekhanizmakh regulyatsii arterialnogo davleniya.
4. Rodionov, I. M., Yarygin, V. N., & Mukhammedov, A. A. (1988). Immunologicheskaya i khimicheskaya desimpatizatsiya. Moskva: Nauka.
5. Raff, H., et al. (2004). Basal and adrenocorticotropin-stimulated corticosterone in the neonatal rat exposed to hypoxia from birth: modulation by chemical sympathectomy. Endocrinology, 145(1), 79–86.
6. Berschtein, L. M., & Tsyrlina, E. V. (2020). Gipotalamo-gipofizarnaya sistema: vozrast i osnovnye neinfektsionnye zabolevaniya (kardiovaskulyarnaya patologiya i saharnyy diabet 2 tipa). Rossiyskiy fiziologicheskiy zhurnal im. I. M. Sechenova, 106(6), 667–682.
7. Шалыгин Л.Д.. "Современные представления о механизмах регуляции артериального давления" Вестник Национального медико-хирургического Центра им. Н. И. Пирогова, vol. 10, no. 2, 2015, pp. 109-116.
