METABOLIZM BUZILISHLARI: ZAMONAVIY TIBBIYOTDA DOLZARB MUAMMO, SABABLARI VA PROFILAKTIKASI
Keywords:
metabolizm buzilishi, insulin rezistentligi, semizlik, profilaktika, sog‘lom turmush tarzi.Abstract
Metabolizm buzilishlari zamonaviy jamiyatda keng tarqalgan patologik holatlardan biri bo‘lib, ular semizlik, qandli diabet, yurak-qon tomir kasalliklari va boshqa ko‘plab surunkali kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Ushbu maqolada metabolik jarayonlarning buzilish mexanizmlari, asosiy etiologik omillari hamda ularning oldini olishning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Profilaktika choralariga sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollikni oshirish, genetik xavf omillarini aniqlash va tibbiy skrining muhimligi yoritiladi.
References
1.Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Noncommunicable diseases country profiles. – Geneva: WHO, 2022.
2.Alberti K. G. M. M., Zimmet P., Shaw J. The metabolic syndrome — a new worldwide definition // The Lancet. – 2005. – Vol. 366. – P. 1059–1062.
3.Grundy S. M. Metabolic syndrome update // Trends in Cardiovascular Medicine. – 2016. – Vol. 26. – №4. – P. 364–373.
4.DeFronzo R. A., Ferrannini E., Groop L., et al. Type 2 diabetes mellitus // Nature Reviews Disease Primers. – 2015. – Vol. 1. – Article number: 15019.
5.Wild S., Roglic G., Green A., Sicree R., King H. Global prevalence of diabetes // Diabetes Care. – 2004. – Vol. 27. – №5. – P. 1047–1053.
6.Bray G. A., Kim K. K., Wilding J. P. H. Obesity: a chronic relapsing progressive disease process // The Lancet Diabetes & Endocrinology. – 2017. – Vol. 5. – №9. – P. 715–723.
7.Hall J. E., do Carmo J. M., da Silva A. A., Wang Z., Hall M. E. Obesity-induced hypertension // Circulation Research. – 2015. – Vol. 116. – №6. – P. 991–1006.
8.American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes // Diabetes Care. – 2023. – Vol. 46. – Suppl. 1.
9.Esteghamati A., Abbasi M., Rashidi A., et al. Optimal waist circumference cut-offs for the diagnosis of metabolic syndrome // Diabetes Care. – 2008. – Vol. 31. – №2. – P. 381–385.
10.Kassi E., Pervanidou P., Kaltsas G., Chrousos G. Metabolic syndrome: definitions and controversies // BMC Medicine. – 2011. – Vol. 9. – Article 48.
11.James W. P. T. The epidemiology of obesity: the size of the problem // Journal of Internal Medicine. – 2008. – Vol. 263. – P. 336–352.
12.Ross R., Blair S. N., Arena R., et al. Importance of assessing cardiorespiratory fitness in clinical practice // Circulation. – 2016. – Vol. 134. – P. e653–e699.