ADABIYOTIMIZDA TAKRORGA ASOSLANGAN BADIIY SAN’ATLAR

Abstract

Ushbu maqolada badiiy adabiyotda katta ta’sirga ega bo‘lgan badiiy san’atlar, shuningdek so‘z takroriga asoslangan san’at turi tahlilga tortiladi. Tayanch so‘zlar: adab, takrir, mukarrar, rad-ul matla, tardi aks, tasbe, tasdir, anafora, assonans, epifora, she’riy san’at, badiiy san’at, tor va keng ma’no. KIRISH Adabiyot-so‘z san’ati. Adabiyot adab so‘zidan kelib chiqqan. “Adab” so‘zi tor ma’noda adabiyot ilmi ma’nosini anglatadi. Sharq islom olamida hozirgi “adabiyot” istilohi “adab ilmi” deb yuritilgan. Keng ma’noda esa, birinchi navbatda har bir ishda me’yorini saqlash tushunchasini beradi. Bu fazl-u ziynatlar insonni komillika olib chiqadi. Adabiyot komillik sari chorlaydi”. Qo‘shimcha qilib aytish mumkinki, adabiyot insonni tarbiyalaydi, uning ong osti ma’naviyatini yuksaltiradi. Adabiyot bizga ruhiy olam bag‘ishlaydi. Cho‘lpon: “Adabiyot chin ma’nosi ila o‘lgan, so‘ngan, qoralangan, o‘chgan, majruh yaradir, ko‘ngilga ruh bermak uchun faqat vujudimizga emas, qonlarimizga qarab singishgan, qora balchiqlarni tozalaydurg‘on, o‘tkir yurak kirlarini yuvadigan toza ma’rifat suvi, xiralangan oynalarimizni yorug‘ va ravshan qiladurg‘on buloq suvi bo‘lganligidan bizga juda kerakdir” deb adabiyotga yuksak darajada ta’rif beradi. Adabiyot jonning badiiy ozuqasi. Adabiyotni go‘zallik bag‘sh etadi deb aytganlari rost. Bu go‘zallik esa so‘z san’ati orqali namoyon bo‘ladi. Insonga, butun boshli borliqqa san’at kata ta’sir  ko‘rsatadi.O‘zining ichki olamini ko‘zgu sifatida qo‘liga topshiradi. Shuning uchun ham “Adabiyot – so‘z san’ati” deb yuritiladi. So‘z san’ati yordamida adabiyotda asar tarkibiga emotsional-ekspressiv bo‘yoq, mubolag‘aviy tasvir yuklanadi.