PARKINSON KASALLIGIDA UYQU BUZILISHLARI VA ULARNING NEYROFIZIOLOGIK MEXANIZMLARI
Keywords:
Parkinson kasalligi, uyqu buzilishi, REM fazasi, dopaminergik tizim, neyrofiziologik mexanizmlar, sirkadiyal ritm.Abstract
Parkinson kasalligi — markaziy asab tizimining progressiv neyrodegenerativ kasalligi bo‘lib, dopaminergik neyronlarning nigrostrial yo‘ldagi degeneratsiyasi bilan tavsiflanadi. Ushbu kasallikda motor simptomlardan tashqari, ko‘plab nomotor belgilar, jumladan, uyqu buzilishlari keng tarqalgan. Uyqu buzilishlari Parkinson kasalligida nafaqat hayot sifatini pasaytiradi, balki kasallikning patofiziologik kechishiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqola Parkinson kasalligida paydo bo’luvchi neyrofizologik jarayonlarni mexanizmlarini ochib beradi. Tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, dopaminergik tizimning disfunksiyasi, REM uyqu fazasidagi buzilishlar, sirkadiyal ritmlarning o‘zgarishi hamda neyrotransmitter tizimlaridagi muvozanatning buzilishi ushbu holatlarning asosiy neyrofiziologik mexanizmlarini tashkil etadi. Mavjud ilmiy ma’lumotlarni tahlil qilish Parkinson kasalligida uyqu buzilishlarini erta aniqlash, ularni neyrofiziologik ko‘rsatkichlar asosida baholash va individual davolash strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.
References
1. Arnulf I. Sleep disturbances and Parkinson’s disease: Insights into pathophysiology and treatment // Nature Reviews Neurology. – 2022. – Vol. 18, No. 3. – P. 168–182.
2. Chahine L. M., Amara A. W., Videnovic A. A systematic review of the literature on sleep disorders in Parkinson’s disease from 2005 to 2015 // Sleep Medicine Reviews. – 2017. – Vol. 35. – P. 33–50.
3. Iranzo A., Santamaria J. Sleep neurophysiology in Parkinson’s disease and REM sleep behavior disorder // Current Opinion in Pulmonary Medicine. – 2018. – Vol. 24, No. 6. – P. 579–584.
4. Videnovic A., Golombek D. Circadian and sleep disorders in Parkinson’s disease // Experimental Neurology. – 2017. – Vol. 293. – P. 79–86.
5. Postuma R. B., Berg D. Advances in markers of prodromal Parkinson disease // Nature Reviews Neurology. – 2019. – Vol. 15, No. 11. – P. 622–634.
6. Chou K. L. Sleep and circadian rhythm disorders in Parkinson disease // Current Neurology and Neuroscience Reports. – 2020. – Vol. 20, No. 8. – P. 34–41.
7. St. Louis E. K., Boeve B. F. REM sleep behavior disorder: Diagnosis, clinical implications, and future directions // Mayo Clinic Proceedings. – 2017. – Vol. 92, No. 11. – P. 1723–1736.