KARIES BILAN KASALLANGAN BEMORLARNI KLINIK DARAJALAR BO‘YICHA TASNIFLASH VA PROFILAKTIK MONITORING
Keywords:
bolalar, karies, klinik tasnif, karies intensivligi, KPU, kp, ICDAS, dispanser kuzatuv, xavf guruhi, profilaktik monitoring.Abstract
Maqolada karies bilan kasallangan bolalar va o‘smirlarni klinik darajalar bo‘yicha tasniflash hamda profilaktik monitoringni tashkil etishning ilmiy-amaliy ahamiyati yoritiladi. Karies ko‘p omilli va surunkali kechuvchi stomatologik kasallik bo‘lib, uning rivojlanishi mikrobiologik muhit, og‘iz gigiyenasi, ovqatlanish odatlari, ftoridli profilaktika, oilaviy nazorat, somatik holat va yosh davri bilan chambarchas bog‘liq. Bemorni faqat kavak mavjudligi bo‘yicha baholash yetarli emas; jarayonning chuqurligi, faolligi, zararlangan va plombalangan tishlar soni, boshlang‘ich dog‘lar, qaytalanish xavfi va dispanser kuzatuv ehtiyoji birgalikda tahlil qilinishi zarur. Profilaktik monitoring kariesning chuqurlashishi, pulpit va periodontit kabi asoratlar, takroriy davolash ehtiyoji hamda tishlarning erta yo‘qotilish xavfini kamaytirishga qaratilgan uzluksiz klinik tizim sifatida ko‘rib chiqiladi.
References
1. American Academy of Pediatric Dentistry. Caries-risk Assessment and Management for Infants, Children, and Adolescents. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. Chicago, IL: American Academy of Pediatric Dentistry; 2025-2026.
2. International Caries Classification and Management System. ICCMS Guide for Practitioners and Educators. ICCMS Foundation; updated online resource.
3. Ismail A.I., Sohn W., Tellez M. et al. The International Caries Detection and Assessment System (ICDAS): an integrated system for measuring dental caries. Community Dentistry and Oral Epidemiology. 2007;35(3):170-178.
4. Pitts N.B., Ekstrand K.R. International Caries Detection and Assessment System (ICDAS) and International Caries Classification and Management System (ICCMS) methods for staging of the caries process and enabling dentists to manage caries. Community Dentistry and Oral Epidemiology. 2013;41(1):e41-e52.
5. Toumba K.J., Twetman S., Splieth C., Parnell C., van Loveren C., Lygidakis N.A. Guidelines on the use of fluoride for caries prevention in children: an updated EAPD policy document. European Archives of Paediatric Dentistry. 2019;20(6):507-516.
6. Marinho V.C.C., Worthington H.V., Walsh T., Clarkson J.E. Fluoride varnishes for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;CD002279.
7. World Health Organization. Ending childhood dental caries: WHO implementation manual. Geneva: World Health Organization; 2019.
8. American Academy of Pediatric Dentistry. Policy on Early Childhood Caries: Classifications, Consequences, and Preventive Strategies. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. 2025-2026.