ILK UYG‘ONISH DAVRIDA O‘RTA OSIYO ME’MORCHILIGINING RIVOJLANISHI

Abstract

Ushbu maqolada O‘rta Osiyoning ilk uyg‘onish davri (IX–XII asrlar) me’morchiligi tarixiy, madaniy va san’atshunoslik nuqtai nazaridan yoritilgan. Bu davrda hududda ilm-fan, adabiyot va san’at bilan bir qatorda me’morchilik sohasida ham yuksalish kuzatilgani ta’kidlangan. Somoniylar davrida bunyod etilgan obidalar orqali o‘ziga xos me’moriy uslub va bezak elementlari shakllangani ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada Ismoil Somoniy maqbarasi, Mir Said Bahrom maqbarasi va Raboti Malik karvonsaroyi misolida bu davr me’morchiligining estetik qiyofasi tahlil qilingan. Shuningdek, bu obidalar orqali xalqning diniy dunyoqarashi, hayot tarzi va qadriyatlari qanday ifodalanganiga e’tibor qaratilgan. Me’moriy shakl, gumbazlar, koshin bezaklar va yozuvlar kabi elementlar o‘sha davrning san’at darajasini ko‘rsatib beradi. Maqola yakunida tarixiy me’morchilik merosining bugungi arxitektura rivojiga ta’siri va uning madaniy ahamiyati haqida fikr yuritilgan.