ABU NASR FAROBIYNING “FOZIL ODAMLAR SHAHRI” ASARI: IDEAL JAMIYAT VA INSON KAMOLOTI KONSEPTPSIYASI
Keywords:
Abu Nasr Farobiy, “Fozil odamlar shahri”, ideal jamiyat, falsafiy-siyosiy ta’limot, rahbarlik, baxt-saodat, adolat, inson kamoloti, islom falsafasi, Yangi O‘zbekiston, utopik nazariya, neoplatonizm, Aristotelchilik.Abstract
Ushbu maqolada Sharqning buyuk mutafakkiri Abu Nasr Farobiyning falsafiy merosida alohida o‘rin tutadigan “Fozil odamlar shahri” (Kitob ara’ ahl al-madina al-fodila) asari tahlil qilingan. Asarda ilgari surilgan ideal jamiyat, davlat boshqaruvi prinsiplari, rahbarning universal fazilatlari, inson kamoloti va oliy baxt-saodatga erishish yo‘llari kabi g‘oyalar zamonaviy siyosiy falsafa va ijtimoiy taraqqiyot nuqtai nazaridan yoritilgan. Maqolada Farobiyning Platon va Arastu ta’limotlarini islomiy tafakkur, xususan, neoplatonizm elementlari bilan uyg‘unlashtirib, o‘ziga xos universal va ierarxik modelni yaratgani ko‘rsatilib o‘tilgan. Fozil shahar konsepsiyasining tuzilishi, uning aholisi tabaqalanishi, adolatning fundamental mohiyati, ilm-ma’rifat va axloqiy tarbiyaning jamiyat farovonligidagi roli atroflicha tahlil etiladi. Shuningdek, asarning o‘rta asrlar islom falsafasiga ko‘rsatgan ta’siri va hozirgi kundagi dolzarbligi, xususan, Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-siyosiy islohotlar, inson qadri, jamiyat adolati va ma’naviy taraqqiyot tamoyillarini qaror toptirish borasidagi sa’y-harakatlar bilan bevosita bog‘liqligi yoritiladi.
References
1. Mirziyoyev, Sh. M. (2022). 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 2022-yil 28-yanvar, PF-60-son.
2. Mirziyoyev, Sh. M. (2020). Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori, 2020-yil 29-sentabr, PQ-4848-son.
3. Farobiy, Abu Nasr. (1993). Fozil odamlar shahri. Tarjimon: M. Hasanov. Toshkent: Xalq merosi.
4. Farobiy, Abu Nasr. (2002). Falsafiy qissalar. Toshkent: Ma’naviyat.
5. Platon. (2014). Davlat. Tarjimon: K. Mahmudov. Toshkent: O‘zbekiston.
6. Aristotel. (2018). Siyosat. Tarjimon: J. Jo‘rayev. Toshkent: Akademnashr.
7. Umarova, N. H. (2007). Farobiyning ijtimoi-axloqiy qarashlari. Toshkent: O‘zbekiston.
8. Walzer, R. (1985). Al-Farabi on the Perfect State: Abu Naṣr al-Farabi’s Mabadi Ara’ Ahl al-Madina al-Faḍila. Oxford: Clarendon Press.
9. Mahdi, M. (2001). Alfarabi and the Foundation of Islamic Political Philosophy. Chicago: University of Chicago Press.
10. Al-Farabi, A. N. (2005). Selected Aphorisms. Edited and translated by D. M. Dunlop. Cambridge: Cambridge University Press. (Farobiyning hikmatli so‘zlari ham uning siyosiy qarashlarining bir qismi).
11. Daiber, H. (1995). Al-Farabi. In: The Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Vol. 7, pp. 774-778. Leiden: E. J. Brill.
