MARKAZIY BANKNING MUSTAQILLIGI
Keywords:
Markaziy bank mustaqilligi, monetar siyosat, inflyatsiya, moliyaviy barqarorlik, institutsional iqtisod, siyosiy bosim, shaffoflik, nazoratAbstract
Ushbu ilmiy maqola markaziy bankning mustaqilligi konsepsiyasini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi ushbu institutsional tartibning zamonaviy makroiqtisodiy muvozanat, inflyatsiyani nazorat qilish, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va davlatning qisqa muddatli siyosiy bosimlaridan himoyalanishdagi rolining ortib borayotgan ahamiyati bilan belgilanadi. Maqsad markaziy bank mustaqilligining nazariy asoslarini, uning turli modellarini, iqtisodiy samaradorlikka ta’sirini, shuningdek, amalda duch kelinadigan cheklovlar va qarama-qarshiliklarni o‘rganishdan iborat. Muammoning mohiyati mustaqillikning mutlaq emas, balki mas’uliyat va shaffoflik bilan muvozanatlashgan darajasi optimal moliyaviy siyosatni amalga oshirishda qanday belgilanishi kerakligida ifodalanadi. Tadqiqotda tizimli tahlil, qiyosiy usul, nazariy tahll va empirik tadqiqotlar natijalarini sintez qilish yondashuvlari qo‘llanilgan. Natijada markaziy bank mustaqilligining ijobiy makroiqtisodiy natijalar bilan, ayniqsa yuqori inflyatsiyaga qarshi kurashda, mustahkam korrelyatsiyasi isbotlangan bo‘lsa-da, uning samaradorligi qonuniy bazaning kuchi, institutsional muhit va siyosiy madaniyat bilan chambarchas bog‘liqligi aniqlandi. Ilmiy-amaliy ahamiyat tadqiqot natijalarining iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish va moliyaviy tizimni isloh qilish jarayonlarida, shuningdek, mustaqillik darajasini o‘lchashning yanada aniq mezonlarini shakllantirishda amaliy qo‘llanilishida namoyon bo‘ladi.
References
1. Alesina, A., & Summers, L. H. (1993). Central Bank Independence and Macroeconomic Performance: Some Comparative Evidence. Journal of Money, Credit and Banking.
2. Cukierman, A. (1992). Central Bank Strategy, Credibility, and Independence: Theory and Evidence. MIT Press.
3. Crowe, C., & Meade, E. E. (2007). The Evolution of Central Bank Governance around the World. Journal of Economic Perspectives.
4. Rogoff, K. (1985). The Optimal Degree of Commitment to an Intermediate Monetary Target. The Quarterly Journal of Economics.
5. Blinder, A. S. (1998). Central Banking in Theory and Practice. MIT Press.
6. Fischer, S. (1995). Central-Bank Independence Revisited. American Economic Review.
7. Garriga, A. C. (2016). Central Bank Independence in the World: A New Dataset. International Interactions.
8. Bodea, C., & Higashijima, M. (2017). Central Bank Independence and Fiscal Policy: Can the Central Bank Restrain Deficit Spending? International Studies Quarterly.
9. Eijffinger, S. C. W., & de Haan, J. (1996). The Political Economy of Central-Bank Independence. Princeton Special Papers in International Economics.
10. Bernanke, B. S. (2007). Inflation Targeting: Lessons from the International Experience. Princeton University Press.
11. Drazen, A. (2002). Central Bank Independence, Democracy, and Dollarization. Journal of Applied Economics.
12. Goodhart, C. A. E. (2010). The Changing Role of Central Banks. Financial History Review.
13. Quintyn, M., & Taylor, M. W. (2002). Regulatory and Supervisory Independence and Financial Stability. IMF Working Paper.
14. Mishkin, F. S. (2007). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets. Pearson.
15. Barro, R. J., & Gordon, D. B. (1983). A Positive Theory of Monetary Policy in a Natural Rate Model. Journal of Political Economy.
16. Forder, J. (2005). The Limits of Central Bank Independence. The Political Quarterly.
17. Maxfield, S. (1997). Gatekeepers of Growth: The International Political Economy of Central Banking in Developing Countries. Princeton University Press.
18. Marcussen, M. (2005). Central Banks on the Move. Journal of European Public Policy.
19. Klomp, J., & de Haan, J. (2010). Central Bank Independence and Financial Instability. Journal of Financial Stability.
20. Binder, C. C. (2021). Independence and Accountability of Central Banks in the Post-Crisis World. Annual Review of Economics.