MARKAZIY BANK FAOLIYATINING MAQSADI VA TASHKILIY TUZILISHI.
Keywords:
Markaziy bank, pul-kredit siyosati, narxlar barqarorligi, inflyatsiyani nazorat qilish, Markaziy bankning huquqiy maqomi, Markaziy bank mustaqilligi, valyuta siyosati, Bazel qoidalari, prudensial nazorat, banklarni litsenziyalash, moliyaviy barqarorlik, pul muomalasi, naqd pul aylanishi.Abstract
Markaziy bank faoliyatining maqsadi va tashkiliy tuzilishi haqidagi maqola O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining (MB) iqtisodiyotdagi rolini chuqur tahlil qiladi. Kirish qismida MBning moliyaviy regulyator sifatidagi ahamiyati, inflyatsiya nazorati va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni ta’kidlanadi, O‘zbekistonning o‘tish davri iqtisodiyoti kontekstida. Huquqiy maqom bo‘limida MBning 1991-yildagi tashkil etilishi, “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonun kabi huquqiy asoslari, mustaqilligi, davlat bilan munosabatlari va Bazel standartlari kabi xalqaro me’yorlarga mosligi batafsil yoritiladi. Asosiy maqsadlar – narxlar barqarorligi, bank tizimi va to‘lov tizimlari barqarorligi – tavsiflanib, ularning iqtisodiy o‘sish, investitsiyalar va aholining farovonligiga ta’siri (masalan, inflyatsiyani 5% maqsadda saqlash) muhokama qilinadi. Vazifalar bo‘limi pul-kredit siyosati (foiz stavkalari, valyuta kursi), statistika va hisobot, naqd pul aylanishi, litsenziyalash va nazorat (AML standartlari), hukumat bilan hamkorlik hamda iste’molchilar huquqlarini himoya qilish kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi, ularning amaliy misollari (masalan, raqamli to‘lov tizimlari rivoji) bilan izohlanadi. Xulosada MBning kelajak istiqbollari, raqamli iqtisodiyotdagi roli va iqtisodiy integratsiyadagi ahamiyati baholanadi.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, № O'RQ-582, 11.11.2019. Manba: lex.uz.
2. Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, 1996-yil yangi tahrir. Manba: lex.uz va cbu.uz.
3. Markaziy bankning huquqiy maqomi, maqsadlari, vazifalari, qiymatlari va missiyasi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy sayti. Manba: cbu.uz/en/about/functions/.
4. Markaziy bankning tashkiliy tuzilishi va boʻlinmalari. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy sayti. Manba: cbu.uz/en/about/central-office/divisions/.
5. Pul siyosati maqsadi va tamoyillari. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy sayti. Manba: cbu.uz/en/monetary-policy/concept/.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining mohiyati va vazifalari. Ilmiy maqola. Manba: journals.researchparks.org.
7. Oʻzbekiston Respublikasi moliyaviy sektori baholash dasturi. Jahon banki va Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi hisoboti, 2025-yil. Manba: imf.org va documents1.worldbank.org.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida. CIS Legislation. Manba: cis-legislation.com, 1995-yil.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki haqida umumiy maʼlumot. Devex va Kinstellar saytlari. Manba: devex.com va kinstellar.com.
