SHAFRAN (CROCUS SATIVUS) YETISHTIRISHDA ORGANIK VA ANʼANAVIY USULLARNING SAMARADORLIGINI QIYOSIY TAHLIL QILISH
Keywords:
Shafran, Crocus sativus, organik qishloq xoʻjaligi, anʼanaviy usul, samaradorlik, qiyosiy tahlil, tuproq salomatligi, hosildorlik, ekologik barqarorlik.Abstract
Ushbu ilmiy maqola shafran (Crocus sativus) etishtirishda qoʻllaniladigan organik va anʼanaviy (konvensional) qishloq xoʻjalik usullarining agronomik, iqtisodiy va ekologik samaradorligini qiyosiy tahlil qilishga bagʻishlangan. Shafran — dunyodagi eng qimmatbaho oʻsimliklardan biri boʻlib, uning mahsuldorligi va sifati qoʻllaniladigan yetishtirish texnologiyasiga bevosita bogʻliq. Anʼanaviy usullar sintetik kimyoviy oʻgʻitlar, pestitsidlar va oʻsish regulyatorlaridan keng foydalanishni oʻz ichiga oladi, ular qisqa muddatda yuqori hosil olishga xizmat qilsa-da, tuproq salomatligi, atrof-muhit barqarorligi va mahsulotning ekologik tozaligi jihatidan jiddiy qiyinchiliklar tugʻdiradi. Organik qishloq xoʻjaligi esa tabiiy oʻgʻitlar (kompost, goʻng), biologik zararkunandalarga qarshi kurash va ekin almashlab ekish kabi usullarni qoʻllaydi, ular barqarorlik va ekologik muvozanatni taʼminlashga qaratilgan. Maqolada ushbu ikki yondashuvning shafranning koʻsak hosildorligi, gulbarglarning sifati (krosetin, pikrokrosin va safranal miqdori), tuproq mikrobiologik faolligi, uzun muddatli tuproq unumdorligiga taʼsiri va umumiy iqtisodiy natijalari chuqur tahli qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida shafranchilikda barqaror va samarali ishlab chiqarish yoʻllarini ishlab chiqish boʻyicha amaliy tavsiyalar beriladi.
References
1. Dadabaev, U. A. U., Isadjanov, A. A., Sodikov, Z. R., Mukhitdinov, S. Z., & Batirova, N. S. (2021). Ways to increase the export potential of agricultural products of Uzbekistan in a pandemic. International Journal of Modern Agriculture ISSN, 2305-7246.
2. Мухитдинов, Ш. З. (2021). Тадбиркорлик субъектларида хатарларни бошқаришнинг назарий-услубий асослари. Scientific progress, 1(6), 939-943.
3. Мухитдинов, Ш. З. COVID-19 ПАНДЕМИЯСИНИНГ ЎЗБЕКИСТОН ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ СОҲАСИ ВА УНИНГ ТАЪМИНОТ ЗАНЖИРИГА ТАЪСИРИ.
4. Мухитдинов, Ш. З. (2019). Пути совершенствования механизмов эффективного управления многопрофильными фермерскими хозяйствами в Узбекистане. In Формирование инновационной экономики будущего (pp. 54-58).
5. Muxitdinov, S. Z., Shakirova, N. A., Turdubayeva, G. A., Osmonova, G. S., & Asanova, G. A. (2023). Theoretical Basis of Risk Management in Manufacturing Enterprises. In Sustainable Development Risks and Risk Management: A Systemic View from the Positions of Economics and Law (pp. 403-405). Cham: Springer International Publishing.
6. Мухитдинов, Ш. (2023). ОРГАНИЗАЦИОННО-ЭКОНОМИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ РИСКОВ И УПРАВЛЕНИЕ ИХ НА ПРОИЗВОДСТВЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЯХ. Экономическое развитие и анализ, 1(2), 192-199.
7. Ziyavitdinovich, M. S., Kamilovna, A. M., Ugli, J. A. J., Adxamovna, B. S., & Ogli, T. F. R. (2021). Covid-19 Pandemia in Uzbekistan Agriculture and its Impact on the Supply Chain. Alinteri Journal of Agriculture Sciences, 36(1).
8. Muxitdinov, S. (2025). Kichik biznesni innovatsion rivojlantirish strategiyasi. MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT, 3(9).
9. Muxitdinov, S. (2023, June). Results of econometric modeling of management in multifunctional farms. In American Institute of Physics Conference Series (Vol. 2789, No. 1, p. 040060).
10. Muxitdinov, S. (2023). MAIN CHARACTERISTICS OF THE RISK MANAGEMENT MECHANISM IN MANUFACTURING ENTERPRISES. Scientific and Technical Journal of Namangan Institute of Engineering and Technology, 8(1), 259-262.
11. Muxitdinov, P. S. Z., & G‘ulomjonovna, S. M. The Importance of Foreign Investments in the Development of the Country's Economy. World Bulletin of Social Sciences, 17, 122-125.
12. Rashidovna, M. N., & Urmonovich, N. O. Comparative Characteristics of the Leaving of Glutathione From Cells of Different Types. International Journal on Orange Technologies, 2(10), 79-82.
13. Urmonovich, N. O. (2023). MANGOSTEEN NUTRITIONAL PRICE AND FUNCTIONAL PROPERTIES. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 14(5), 3-5.
14. Abdukhamidovich, N. A., Urmanovna, M. D., & Urmonovich, N. O. (2023). Strip Till Age of Soil for Deuteric Sowing (Second Crop). International Journal on Orange Technologies, 3(4), 71-74.
15. Abdukhamidovich, N. A., & Urmonovich, N. O. (2021). The Results of Theoretical Studies of the Chisel Cultivator Rack Frontal Surface Shape. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 25(4), 5930-5938.
16. Юсупова, М. Н., & Нумонов, О. У. (2024). ЗАЩИТА ТУТОВОГО ДЕРЕВА ОТ ВРЕДИТЕЛЕЙ. Экономика и социум, (6-1 (121)), 1500-1503.
17. Urmonvich, N. O. (2025). IMPROVING THE ACTIVITIES OF INNOVATIVE BUSINESS INCUBATORS AT HIGHER EDUCATIONAL INSTITUTIONS. PEDAGOG, 8(11), 256-260.
18. Urmonvich, N. O. (2025). EFFICIENCY OF USING SCIENTIFIC AND TECHNICAL DEVELOPMENTS IN SMALL BUSINESSES. SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI, 9(11), 57-61.
19. Urmonvich, N. O. (2025). THE IMPORTANCE OF SCIENTIFIC NEWS IN INCREASING THE COMPETITIVENESS OF SMALL BUSINESS. JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH, 8(11), 194-198.
20. Melanova, N. R., Davlatova, M. U., & Numanov, O. (2021). The Effect of Extracellular Glutathione on the Regulation of Thymocyte Volume in Rats under Conditions of Hypoosmotic Stress. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 25(3), 7032-7038.
21. Urmonvich, N. O. (2025). THE PLACE OF SMALL BUSINESS AND SCIENCE INTEGRATION IN THE INNOVATION ECONOMY. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 4(46), 197-201.
22. Мансуров, А. С. (2024). Моделирование социальных процессов. Экономика и социум, (9 (124)), 600-603.
23. Sayfullayevich, M. A. (2025). SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TA’LIM JARAYONINI INDIVIDUALLASHTIRISH MODELLARINI ISHLAB CHIQISH. Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari, 49(1), 18-21.
24. Sayfullayevich, M. A. (2025). GLOBALLASHUVDA IJTIMOIY JARAYONLARNING NAMOYON BO ‘LISH SHAKLLARI. Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari, 49(1), 22-25.
25. Sayfullayevich, M. A. (2025). O’ZBEKISTONDA DIN VA JAMIYAT. Journal of new century innovations, 78(3), 76-78.
26. Sayfullayevich, A. M. (2023). Socio-Philosophical Analysis of The Formation of An Informed Society in The Context of Globalization. International Journal of Scientific Trends, 2(10), 68-73.
27. Sayfullayevich, M. A. (2022). Systematic Approach In Modeling Social Processes. European Scholar Journal, 3(5), 120-122.
28. Sayfullayevich, M. A. Dynamics Of Social Processes And Its Peculiarities. European Journal of Humanities and Educational Advancements, 3(5), 132-133.
29. Mansurov, A. (2018). THE CONCEPT OF SOCIAL PROCESS AND ITS PHILOSOPHICAL ESSENCE. In 4th International youth conference" Perspectives of science and education" (pp. 109-113).
30. Sayfullayevich, M. A. (2018). TERRORISM AS A SOCIAL PHENOMENON AND ITS MODELING OPPORTUNITIES. European science review, 1(11-12), 130-132.
31. Sayfullayevich, M. A. Dynamics Of Social Processes And Its Peculiarities. European Journal of Humanities and Educational Advancements, 3(5), 132-133.
32. Sattarov, A. (2021, June). DEVELOPMENT OF VIRGIN AND FALLOW LANDS IN THE FERGANA VALLEY AND RESETTLEMENT OF THE POPULATION (50-60 YEARS OF THE XX CENTURY). In Конференции.
33. Саттаров, А. М. (2021). ХХ АСРНИНГ 50 80 ЙИЛЛАРИДА ФАРҒОНА ВОДИЙСИ АҲОЛИСИНИНГ КЎЧИРИЛИШИ ВА СИРДАРЁ ВИЛОЯТИДА ЯНГИ ЕРЛАРНИ ЎЗЛАШТИРИШ. Academic research in educational sciences, 2(11), 871-876.
34. Sattarov, A. (2020). Акрам Мадаминович Саттаров ЎЗБЕКИСТОНДА ЯНГИ ЎЗЛАШТИРИЛГАН ЕРЛАРГА АҲОЛИНИ КЎЧИРИЛИШИНИНГ МУЛКИЙ МУНОСАБАТЛАР ТАРИХИДАН (1946-1960 ЙИЛЛАР МИСОЛИДА). Архив исследований, 1-9.
35. Sattarov, A. (2020). Саттаров Акрам Мадаминович МАРКАЗИЙ ФАРҒОНА ХУДУДИДА ЯНГИ ЕРЛАРНИ ЎЗЛАШТИРИЛИШИ ВА АҲОЛИНИ КЎЧИРИЛИШИ. САБАБ ВА ОҚИБАТЛАР (1950-1970 йиллар мисолида). Архив исследований, 1-9.
36. Sattarov, A. (2020). Саттаров Акрам Мадаминович ЎЗБЕКИСТОНДА КОЛХОЗ ВА СОВХОЗЛАРНИ ТАШКИЛ ЭТИЛИШИ ВА АҲОЛИНИ КЎЧИРИЛИШИ. Архив исследований, 1-7.
37. Sattarov, A. (2020). АМ Саттаров СОВЕТ ҲОКИМИЯТИНИНГ ФАРҒОНА ВОДИЙСИДА АҲОЛИНИ КЎЧИРИШ СИЁСАТИ (ХХ асрнинг 50-60 йиллари мисолида). Архив исследований, 1-6.
