XALQARO GUMANITAR HUQUQDA MOJAROLARNI HUQUQIY TARTIB SOLISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI.
Keywords:
xalqaro gumanitar huquq, BMT Nizomi, qurolli mojarolar, Jeneva konventsiyalari, inson huquqlari, Xalqaro jinoiy sud, global tinchlik.Abstract
Ushbu maqolada xalqaro gumanitar huquqning zamonaviy rivojlanish bosqichlari, qurolli mojarolar paytida inson huquqlarini himoya qilishning huquqiy asoslari hamda Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Xalqaro sudlar va boshqa tegishli organlar kabi xalqaro institutlar faoliyati ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot xalqaro gumanitar huquq normalarini qo'llash mexanizmlarini, huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni va real hayotdagi muammolarni ko'rsatadigan amaliy misollarni o'rganadi. Maqolada mojarolar davrida global tinchlikni saqlash va inson qadr-qimmatini ta’minlashda xalqaro gumanitar huquqning muhimligini ta’kidlaydi.
References
1. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomi (United Nations Charter, 1945) — ayniqsa 2(4)-modda (davlatlararo kuch ishlatmaslik prinsipi) va 51-modda (o‘zini himoya qilish huquqi).
2. Jeneva Konvensiyalari (1949) va 1977-yilgi Qo‘shimcha protokollar — urush vaqtida fuqarolar, asirlar va tinch aholini himoya qilish bo‘yicha asosiy xalqaro hujjatlar.
3. 1907-yilgi Gaaga Qoidalari (The Hague Regulations) — qurolli mojarolarda harbiy yurish va okkupatsiya qoidalarini belgilaydi.
4. Rim Statuti (Rome Statute of the International Criminal Court, 1998) — urush jinoyatlari, insoniyatga qarshi jinoyatlar va genotsidni aniqlovchi asosiy xalqaro manba.
5. Xalqaro Sud (ICJ) Qarori: Ukraine v. Russia (2022-yil 16 mart) — “Genotsid konvensiyasi doirasidagi da’vo bo‘yicha vaqtinchalik chora” haqidagi qaror.
6. Azimov M.M., Muminov A.R., Nug‘manov N.A., Umarxanova D.Sh. Xalqaro shartnomalar huquqi. — Toshkent: TDIU nashriyoti, 2016.
